Ramayana — Bala Kanda, Sarga 50, Shloka 14

यज्ञवाटप्रवेशः जनक-विश्वामित्रसंवादश्च

Arrival at the Sacrificial Ground and Janaka’s Reception

Devanagari script

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुङ्गव।।1.50.14।।यज्ञोपसदनं ब्रह्मन् प्राप्तोऽसि मुनिभि: सह।

Transliteration

dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yasya me munipuṅgava |

yajñopasadanaṃ brahman prāpto 'si munibhiḥ saha ||

Translation

Trẫm thật phước lành, thật được gia hộ—vì Ngài, bậc thượng thủ trong các ẩn sĩ, bậc Bà-la-môn, đã đến đàn tràng tế lễ của trẫm cùng với các vị khổ hạnh này.

Word by Word

• धन्यः: blessed/fortunate
• धन्यः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: dhanya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (speaker)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (अस् धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष? actually उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम

• अनुगृहीतः: favoured/obliged
• अनुगृहीतः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: anu-grah (अनुग्रह् धातु) + kta (क्त)
• Form: कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (favoured/blessed)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (अस् धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक (whose)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• मुनि-पुङ्गव: O best of sages
• मुनि-पुङ्गव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक) + puṅgava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (munīnām puṅgavaḥ)

• यज्ञ-उपसदनम्: the sacrificial enclosure/house
• यज्ञ-उपसदनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: yajña (प्रातिपदिक) + upasadana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (yajñasya upasadanaṃ)

• ब्रह्मन्: O Brahmin (venerable one)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्राप्तः: have arrived
• प्राप्तः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: prāp (प्राप् धातु) + kta (क्त)
• Form: कृदन्त (past passive participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (having come/arrived)

• असि: you are
• असि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (अस् धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम

• मुनिभिः: with sages
• मुनिभिः: Sahakāraka (सह/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (सह/सहकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: saha (अव्यय)
• Form: सह-प्रयोगे अव्ययम् (preposition-like indeclinable: 'with')

Context

O Pre-eminent among ascetics! O brahmana! you have come to my sacrificial mandap along with these ascetics! Blessed am I Obliged am I.

Characters & Entities

• Janaka
• Viśvāmitra
• muni (ascetics/sages)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Hospitality and reverence toward sages is a pillar of dharma; Janaka treats the arrival of holy persons as a blessing, not a burden.

What is the narrative situation?

Janaka continues addressing Viśvāmitra, expressing gratitude that the sage and his companions have come to the sacrificial venue.

Which character virtue is emphasized?

Gratitude (kṛtajñatā) and humility—Janaka acknowledges grace received through noble guests.