Ramayana — Bala Kanda, Sarga 44, Shloka 7

गङ्गावतरण-समापनः

Conclusion of the Descent of Gaṅgā

Devanagari script

पितामहानां सर्वेषां त्वमत्र मनुजाधिप ।कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञामपवर्जय।।1.44.7।।

Transliteration

pitāmahānāṃ sarveṣāṃ tvam atra manujādhipa | kuruṣva salilaṃ rājan pratijñām apavarjaya || 1.44.7 ||

Translation

Hỡi chúa tể loài người, hỡi đại vương, tại đây ngài hãy dâng nước cúng (tarpana) cho hết thảy tổ tiên, và như vậy viên mãn lời thệ nguyện của mình.

Word by Word

• पितामहानाम्: of the ancestors (grandfathers)
• पितामहानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण (qualifying pitāmahānām)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• मनुजाधिप: O lord of men
• मनुजाधिप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ('lord of men'); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कुरुष्व: do, perform
• कुरुष्व: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु; √कृ)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सलिलम्: water (libation)
• सलिलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रतिज्ञाम्: vow, promise
• प्रतिज्ञाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अपवर्जय: fulfil, complete
• अपवर्जय: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अप-√वृज् (धातु; √वृज्)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थे 'समापय/पूर्तिं नय'

Context

O King! by the highly renowned ancestors of yours, the foremost among righteous ones (even Sagara) this desire has not been fulfilled.

Characters & Entities

• Bhagīratha
• salila (water-offering)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires completing one’s vow (satya-pratijñā) and honoring ancestors through prescribed rites; personal resolve is validated through dutiful action.

What is the narrative situation?

Within the Gaṅgā-descent account, the king is urged to offer libations to his ancestors, thereby completing the purpose for which Gaṅgā was brought.

Which character virtue is emphasized?

Pratijñā-pālana (keeping one’s vow) and pitṛ-ṛṇa awareness (repaying the debt to forefathers).