Ramayana — Bala Kanda, Sarga 38, Shloka 9

सगरस्य पुत्रलाभः

Sagara’s Boons, Progeny, and the Rise of the Sixty Thousand

Devanagari script

भाषमाणं महात्मानं राजपुत्र्यौ प्रसाद्य तम्।ऊचतु: परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा।।।।

Transliteration

bhāṣamāṇaṃ mahātmānaṃ rājaputryau prasādya tam | ūcatuḥ paramaprīte kṛtāñjalipuṭe tadā ||

Translation

Khi bậc đại hồn ấy đang nói, hai công chúa hoàng gia cung kính làm Ngài hoan hỷ; rồi trong niềm vui tột bậc, chắp tay khẩn cầu, họ thưa lời.

Word by Word

• भाषमाणम्: speaking
• भाषमाणम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of महात्मानम्)

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)

• राजपुत्र्यौ: the two princesses
• राजपुत्र्यौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् + पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः पुत्र्यौ)

• प्रसाद्य: having propitiated
• प्रसाद्य: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-√सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having pleased/propitiated’

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• ऊचतुः: the two said
• ऊचतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

• परमप्रीते: exceedingly delighted
• परमप्रीते: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परम + प्रीत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; कर्मधारयः; विशेषण (of rājaputryau)

• कृताञ्जलिपुटे: with hands folded in reverence
• कृताञ्जलिपुटे: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; बहुपद-समासः (कृतः अञ्जलिपुटः याभ्याम्) विशेषण (of rājaputryau)

• तदा: then
• तदा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

Context

Thereafter, both the daughters of the king were exceedingly delighted. Having propitiated that magnanimous asectic both of them with folded hands in supplication, said:

Characters & Entities

• Rāma
• Bhṛgu
• Keśinī
• Sumati
• Sagara

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes respectful approach to spiritual authority: humility, proper conduct, and reverent speech toward sages.

What is the narrative situation?

After hearing Bhṛgu’s boon, Sagara’s two queens respond with joy and folded hands, preparing to speak further.

Which character virtue is emphasized?

Vinaya (humility) and śraddhā (reverent trust) expressed through añjali and respectful address.