Ramayana — Bala Kanda, Sarga 38, Shloka 5

सगरस्य पुत्रलाभः

Sagara’s Boons, Progeny, and the Rise of the Sixty Thousand

Devanagari script

ताभ्यां सह महाराज: पत्नीभ्यां तप्तवांस्तप:।हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ।।।।

Transliteration

tābhyāṃ saha mahārājaḥ patnībhyāṃ taptavāṃs tapaḥ | himavantaṃ samāsādya bhṛguprasravaṇe girau ||

Translation

Cùng đi với hai hoàng hậu, Đại vương Sagara đến dãy Tuyết Sơn (Himavat) và trên đỉnh núi mang danh Bhṛguprasravaṇa, Ngài thực hành khổ hạnh nghiêm mật.

Word by Word

• ताभ्याम्: with those two (women)
• ताभ्याम्: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/साकं-योगे), द्विवचन; सर्वनाम

• सह: together with
• सह: Sahakari (सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (preposition-like indeclinable)

• महाराजः: great king
• महाराजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् राजा)

• पत्नीभ्याम्: with (his) two wives
• पत्नीभ्याम्: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन

• तप्तवान्: performed (had undertaken)
• तप्तवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having performed’

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हिमवन्तम्: Himavat (Himalaya)
• हिमवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पर्वतनाम (proper name)

• समासाद्य: having reached
• समासाद्य: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having reached/approached’

• भृगुप्रस्रवणे: at Bhṛguprasravaṇa
• भृगुप्रस्रवणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भृगु + प्रस्रवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगोः प्रस्रवणम्) स्थाननाम

• गिरौ: on the mountain
• गिरौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Context

The king (Sagara) accompanied by his wives reached Himavat mountain and engaged himself in severe austerities on a peak called Bhriguprasravana.

Characters & Entities

• Rāma
• Sagara
• Himavat (Himalaya)
• Keśinī
• Sumati

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is pursued through tapas (self-discipline): even a king submits himself to austerity to fulfill responsibilities like progeny and continuity of the lineage.

What is the narrative situation?

Sagara, with both wives, goes to the Himalaya region and undertakes penance at Bhṛguprasravaṇa to obtain divine favor.

Which character virtue is emphasized?

Perseverance and self-control—royal power is shown as secondary to inner discipline.