Ramayana — Bala Kanda, Sarga 36, Shloka 24

बालकाण्ड सर्ग ३६

गङ्गा-प्रभवप्रश्नः, शिवतेजोधारणं, कार्त्तिकेय-जन्म, उमाशापः

Devanagari script

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।1.36.23।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।1.36.24।।

Transliteration

avane naikarūpā tvaṃ bahubhāryā bhaviṣyasi..1.36.23..

na ca putrakṛtāṃ prītiṃ mat-krodha-kaluṣīkṛtā |

prāpsyasi tvaṃ sudurmedhe mama putram anicchatī..1.36.24..

Translation

Hỡi Mẹ Đất, ngươi sẽ chẳng còn một hình tướng duy nhất; ngươi sẽ trở thành người vợ của nhiều bậc chủ. Và vì bị cơn giận của ta làm vẩn đục—do ngươi không muốn ta có con—ngươi sẽ không được hưởng niềm vui do con trai đem lại, hỡi kẻ tâm địa tà ác.

Word by Word

• तान्: those
• तान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: कर्म-विशेषण (object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषण (of तान्/सुरान्)

• व्रीडितान्: ashamed/abashed
• व्रीडितान्: कर्म-विशेषण (object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: व्रीडित (प्रातिपदिक; क्त from √व्रीड्)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; क्त-कृदन्त; विशेषण (of सुरान्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वक्रिया (prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक (having seen)

• सुरान्: the gods
• सुरान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन

• सुरपतिः: lord of the gods (Maheśvara)
• सुरपतिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सुरपति (प्रातिपदिक) = सुर + पति
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरण (temporal adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• गमनाय: for departure
• गमनाय: सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose dative)
• Type: Noun
• Root: गमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative); एकवचन; प्रयोजनार्थे (for going/departure)

• उपचक्राम: set out/began
• उपचक्राम: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: उप-क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• दिशम्: direction
• दिशम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: दिश्/दिशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• वरुणपालिताम्: guarded by Varuṇa
• वरुणपालिताम्: कर्म-विशेषण (object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वरुण-पालित (प्रातिपदिक; क्त from √पाल्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; क्त-कृदन्त; विशेषण (of दिशम्)

Context

"O Earth you will assume many forms and become wife of many masters. O evilminded one, you did not want me to bear a son. Having been fouled as a result of my anger, you will not have the pleasure of having a son, cursed Uma.

Characters & Entities

• Umā (Pārvatī)
• Avanī / Pṛthivī (Earth)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It reinforces that moral causality operates in narrative ethics: harmful intent and obstruction lead to loss of rightful fruits (here, the ‘joy of a son’), and anger intensifies suffering.

What is the narrative situation?

This is a duplicative/overlapping verse presentation in the source (Southern Recension formatting), repeating the same curse content while marking it as verse 1.36.24.

Which character virtue is emphasized?

The verse functions as a cautionary mirror: it emphasizes the need for restraint and fairness, since uncontrolled anger can become adharma-producing.