Ramayana — Bala Kanda, Sarga 3, Shloka 8

तृतीयः सर्गः (Bālakāṇḍa 3): Vālmīki’s Yogic Verification and the Epic Synopsis

Devanagari script

तत्सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महाद्युति: ।अभिरामस्य रामस्य चरितं कर्तुमुद्यत: ।।1.3.7।। कामार्थगुणसंयुक्तं धर्मार्थगुणविस्तरम् ।समुद्रमिव रत्नाढ्यं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।।1.3.8।।

Transliteration

tat sarvaṃ tattvato dṛṣṭvā dharmeṇa sa mahādyutiḥ |

abhirāmasya rāmasya caritaṃ kartum udyataḥ || 1.3.7 ||

kāmārthaguṇasaṃyuktaṃ dharmārthaguṇavistaram |

samudram iva ratnāḍhyaṃ sarvaśrutimanoharam || 1.3.8 ||

Translation

Thấy trọn chân tướng nhờ chánh pháp, bậc đại quang minh ấy bắt tay sáng tác hành trạng của Rama khả ái—một biển đức hạnh như châu báu, dung hợp artha và kāma, đồng thời triển khai những ưu thắng của dharma và các mục tiêu đời sống, làm đẹp lòng mọi người nghe.

Word by Word

• कामार्थगुणसंयुक्तम्: endowed with virtues of pleasure and prosperity
• कामार्थगुणसंयुक्तम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: काम + अर्थ + गुण + संयुक्त (प्रातिपदिक; √युज् + सम् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (बहुपद-समाहार): ‘काम-ार्थ-गुणैः संयुक्तम्’ (endowed with virtues relating to pleasure and prosperity); ‘चरितम्’ विशेषण

• धर्मार्थगुणविस्तरम्: expansive in virtues of dharma and artha
• धर्मार्थगुणविस्तरम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + अर्थ + गुण + विस्तार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘धर्म-ार्थ-गुणानां विस्तारः’ (expanse/detail of dharma/artha virtues); ‘चरितम्’ विशेषण

• समुद्रम्: ocean
• समुद्रम्: उपमान (Upamāna)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (Upamā-marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (comparative particle)

• रत्नाढ्यम्: rich in gems
• रत्नाढ्यम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: रत्न + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘रत्नैः आढ्यम्’ (rich with gems); ‘चरितम्’ विशेषण

• सर्वश्रुतिमनोहरम्: delightful to all listeners
• सर्वश्रुतिमनोहरम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + श्रुति + मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘सर्वासां श्रुतीनां मनोहरम्’ (charming to all hearing/ears); ‘चरितम्’ विशेषण

Context

Highly resplendent Valmiki, having visualised the story (of Rama), with his power of penance and blending the merits of attainment of worldly prosperity and pleasures together with the detailed description of the merit of righteousness as an end and aim, like an ocean filled with gems, got ready to compose the story of delightful Rama which regales everybody's ears.

Characters & Entities

• Valmiki
• Rama
• Dharma
• Kama
• Artha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The epic is framed as dharma-centered instruction: worldly pursuits become meaningful when harmonized under dharma.

What is the narrative situation?

This is a numbered repetition/continuation of the prior idea: Valmiki’s readiness to compose Rama’s story as a complete, value-rich narrative.

Which character virtue is emphasized?

Valmiki’s discernment: presenting a balanced human life (artha/kāma) without losing dharma’s primacy.