Ramayana — Bala Kanda, Sarga 23, Shloka 10
कामाश्रम
प्रवेशः / Entry into Kāma’s Hermitage at the Sarayū–Gaṅgā Confluence
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधै:।तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्।।।।कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गगणम्।धर्षयामास दुर्मेधा हुङ्कृतश्च महात्मना।।।।
kandarpo mūrtimān āsīt kāma ity ucyate budhaiḥ |
tapasyantam iha sthāṇuṁ niyamena samāhitam || 1.23.10 ||
kṛtodvāhaṁ tu deveśaṁ gacchantaṁ samarudgagaṇam |
dharṣayāmāsa durmedhā huṅkṛtaś ca mahātmanā || 1.23.11 ||
“Nơi đây, Kandarpa từng hiện thân; bậc trí gọi ngài là Kāma. Chính tại chốn này, khi Thượng Đế Sthāṇu (Śiva)—Chúa tể chư thiên—an trụ trong khổ hạnh nghiêm mật, cùng hiền phối mới kết duyên, thì Kāma, tâm ý mê muội, đã quấy nhiễu Ngài lúc Ngài đi qua cùng đoàn chúng Marut; và Đại Chúa đã phát ra tiếng rống kinh khiếp.”
When the night turned into day-break, the eminent ascetic Viswamitra, addressing the descendants of Kakutstha (Rama and Lakshmana) who were lying on a bed of leaves said:
FAQs
Dharma as restraint and reverence: desire (kāma) becomes destructive when it violates tapas and disrespects the sacred; discipline protects truth and spiritual order.
Viśvāmitra begins a local sacred-history: Kāma/Kandarpa offends Śiva during his austerity, prompting Śiva’s fierce response.
Śiva’s unwavering tapas (self-mastery) contrasted with Kāma’s lack of discernment—highlighting the Ramayana’s esteem for self-control.