Ramayana — Bala Kanda, Sarga 18, Shloka 61

पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival

Bālakāṇḍa 18

Devanagari script

तेषामेवंप्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् । पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा ॥

Transliteration

teṣāmevaṃprabhāvānāṃ sarveṣāṃ dīptatejasām | pitā daśaratho hṛṣṭo brahmā lokādhipo yathā ||

Translation

Thấy các con đều có uy lực như thế, hào quang rực rỡ như thế, phụ vương Daśaratha hoan hỷ vô cùng, tựa như Phạm Thiên (Brahmā), Đấng Chúa Tể các thế giới, vui mừng trước chư thiên.

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध/relative-correlative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूप (Genitive/Dative form ‘me’); अत्र षष्ठी (my)

• हृद्गतम्: in my heart/heart-felt
• हृद्गतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हृद् (प्रातिपदिक) + गत (प्रातिपदिक; गम्+क्त)
• Form: सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (determinative: ‘gone into the heart’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वाक्यम्’ विशेषण

• वाक्यम्: statement/word
• वाक्यम्: Karta (कर्ता/Subject of implied ‘asti’)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (subject of implied ‘asti’)

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कार्यस्य: of the task
• कार्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• निश्चयम्: decision/resolve
• निश्चयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: निश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कुरुष्व: do/make
• कुरुष्व: Kriyā (क्रिया/finite verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• राजशार्दूल: O tiger among kings
• राजशार्दूल: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: राज (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय, पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• भव: become/be
• भव: Kriyā (क्रिया/finite verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• सत्यप्रतिश्रवः: true to your promise
• सत्यप्रतिश्रवः: Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + प्रतिश्रव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (descriptive: ‘true to promise’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate to ‘त्वम्’ implied)

Characters & Entities

• Dasharatha
• Brahma
• Rama
• Lakshmana
• Bharata
• Shatrughna

FAQs

Why is King Dasharatha compared to Lord Brahma in this verse?

The simile suggests that just as Brahma is the progenitor of the powerful Lokapalas (guardians of the directions) and rejoices in their strength, Dasharatha is the progenitor of the four divine princes and derives similar joy from their radiance.

What is the significance of the term 'dīptatejasām' regarding the princes?

It translates to 'resplendent glory' or 'burning radiance,' indicating that the princes were not only physically strong but possessed the spiritual luster (Tejas) required to uphold Dharma and protect the world.