Ramayana — Bala Kanda, Sarga 18, Shloka 20

पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival

Bālakāṇḍa 18

Devanagari script

अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत्।ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्।।।।सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा।वसिष्ठ: परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ।।।।

Transliteration

atītyaikādaśāhaṃ tu nāmakarma tathā ’karot |

jyeṣṭhaṃ rāmaṃ mahātmānaṃ bharataṃ kaikayīsutam |

saumitriṃ lakṣmaṇam iti śatrughnam aparaṃ tathā |

vasiṣṭhaḥ paramaprīto nāmāni kṛtavān tadā ||

Translation

Khi mười một ngày đã trôi qua, nghi lễ đặt tên được cử hành đúng pháp. Bấy giờ hiền thánh Vasiṣṭha, lòng vô cùng hoan hỷ, đặt tên: người con trưởng, bậc đại hồn, là Rāma; con của Kaikeyī là Bharata; con của Sumitrā là Lakṣmaṇa, và người em kia cũng là Śatrughna.

Word by Word

• अतीत्य: having completed
• अतीत्य: Kriyā-viśeṣaṇa (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अति + इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having passed/completed'

• एकादशाहम्: eleven days
• एकादशाहम्: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादश (संख्या-प्रातिपदिक) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (numerical compound: 'eleven days'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाणम्

• तु: indeed/then
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: emphasis/contrast)

• नामकर्म: the naming ceremony
• नामकर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative: 'nāma-karman' = naming rite); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तथा: thus/accordingly
• तथा: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'thus/accordingly')

• अकरोत्: performed
• अकरोत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ज्येष्ठम्: the eldest
• ज्येष्ठम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इति विशेषणम्

• रामम्: Rama (named as)
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महात्मानम्: great-souled
• महात्मानम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (descriptive: 'mahān ātmā yasya'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इति विशेषणम्

• भरतम्: Bharata (named as)
• भरतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कैकयीसुतम्: son of Kaikeyi
• कैकयीसुतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कैकयी (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'kaikayyāḥ sutaḥ'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भरतम् इति विशेषणम्

• सौमित्रिम्: Saumitri (son of Sumitra)
• सौमित्रिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'Sumitrā-putra' (patronymic)

• लक्ष्मणम्: Lakshmana (named as)
• लक्ष्मणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इति: thus/as
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle)

• शत्रुघ्नम्: Shatrughna (named as)
• शत्रुघ्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत्रुघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अपरम्: the other
• अपरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शत्रुघ्नम् इति विशेषणम्

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'also/likewise')

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परमप्रीतः: highly delighted
• परमप्रीतः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + प्रीत (कृदन्त; √प्री)
• Form: कर्मधारय (descriptive: 'paramā prītiḥ yasya'); प्रीत = क्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसिष्ठः इति विशेषणम्

• नामानि: names
• नामानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• कृतवान्: made/gave (did)
• कृतवान्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत = क्त (PPP) + वान् (possessive periphrastic perfect); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः; लिट्-अर्थे (periphrastic perfect sense): 'did/has done'

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

Context

After a lapse of eleven days, the naming ceremony was performed. Highly delighted preceptor Vasishta named Kausalya's son Rama, Kaikeyi's son Bharata, one son of Sumitra, Lakshmana and the other Satrughna.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Rāma
• Bharata
• Lakṣmaṇa
• Śatrughna
• Kaikeyī
• Sumitrā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Saṃskāra-dharma: life is sanctified through truthful, orderly rites conducted by qualified elders; names are conferred within tradition, anchoring identity in responsibility and lineage.

What is the narrative situation?

Eleven days after the births, the formal naming ceremony is performed, and the royal preceptor Vasiṣṭha assigns the princes their names.

Which character virtue is emphasized?

Vasiṣṭha’s role as a dharmic guide—authoritative, joyful, and precise in conducting rites that shape the princes’ social and spiritual identity.