Ramayana — Bala Kanda, Sarga 10, Shloka 15

ऋश्यशृङ्ग-आनयनम्

Bringing Ṛśyaśṛṅga to Aṅga and His Marriage to Śāntā

Devanagari script

इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शना:।करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्।।।।

Transliteration

ihāśrama-pado ’smākaṃ samīpe śubha-darśanāḥ |

kariṣye vo ’tra pūjāṃ vai sarveṣāṃ vidhi-pūrvakam ||

Translation

“Tịnh thất của chúng ta ở gần đây, hỡi các phu nhân dung nhan đoan hảo. Tại đó, ta sẽ theo đúng nghi lễ mà kính cẩn thiết đãi, dâng sự tiếp đón trang nghiêm đến tất cả các vị.”

Word by Word

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• आश्रमपदः: the hermitage-site
• आश्रमपदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्रम-पद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (आश्रमस्य पदम्/स्थानम्)

• अस्माकम्: of us; our
• अस्माकम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम

• समीपे: nearby
• समीपे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शुभदर्शनाः: O auspicious-looking (women)
• शुभदर्शनाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ-दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (शुभं दर्शनं यस्याः)

• करिष्ये: I will do; I will perform
• करिष्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (future/लृट्), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वः: to you (all)
• वः: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/चतुर्थी), बहुवचन; सर्वनाम

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• पूजाम्: hospitality; worship
• पूजाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वै: indeed
• वै: None (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• सर्वेषाम्: of all (of you)
• सर्वेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन; ‘वः’ इत्यस्य व्याख्या (of all of you)

• विधिपूर्वकम्: according to proper procedure
• विधिपूर्वकम्: Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि-पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषणम् (adverbial)

Context

'O auspicious-looking women, our hermitage is nearby. I will extend to you due hospitality'.

Characters & Entities

• Ṛśyaśṛṅga
• hermitage (āśrama)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Atithi-dharma: honoring guests with proper reception, done ‘vidhi-pūrvakam’—with correctness and respect.

What is the narrative situation?

After speaking with the women, Ṛśyaśṛṅga invites them to his nearby hermitage to receive hospitality.

Which character virtue is emphasized?

Hospitality and reverence for ritual order—he wishes to honor them according to established practice.