Sarga 9

Verse 1

एवमुक्ता तु कैकेयी क्रोधेन ज्वलितानना।दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य मन्थरामिदमब्रवीत्।।।।

Nghe lời ấy, Kaikeyī—gương mặt bừng cháy vì phẫn nộ—thở ra một hơi dài nóng rực, rồi nói với Mantharā những lời này.

Verse 2

अद्य राममितः क्षिप्रं वनं प्रस्थापयाम्यहम्।यौवराज्ये च भरतं क्षिप्रमेवाभिषेचये।।।।

“Hôm nay, ta sẽ lập tức sai Rāma rời khỏi đây vào rừng; và không chậm trễ, ta sẽ làm lễ quán đảnh tấn phong Bharata làm Thái tử nhiếp chính.”

Verse 3

इदं त्विदानीं सम्पश्य केनोपायेन मन्थरे।भरतः प्राप्नुयाद्राज्यं न तु रामः कथञ्चन।।।।

Nay hãy suy xét điều này, hỡi Mantharā: phải dùng phương kế nào để Bharata được ngai vàng, còn Rāma thì tuyệt nhiên không thể nào đạt được?

Verse 4

एवमुक्ता तया देव्या मन्थरा पापदर्शिनी।रामार्थमुपहिंसन्ती कैकेयीमिदमब्रवीत्।।।।

Được hoàng hậu Kaikeyī nói như vậy, Mantharā—kẻ nhìn đời bằng ác niệm—vì muốn làm hại đại sự của Rāma, liền thưa với Kaikeyī những lời này.

Verse 5

हन्तेदानीं प्रवक्ष्यामि कैकेयि श्रूयतां च मे।यथा ते भरतो राज्यं पुत्रः प्राप्स्यति केवलम्।।।।

Hay lắm—giờ ta sẽ nói, hỡi Kaikeyī, hãy lắng nghe: bằng cách nào con trai nàng, Bharata, sẽ một mình đạt được vương quyền.

Verse 6

किं न स्मरसि कैकेयि स्मरन्ती वा निगूहसे।यदुच्यमानमात्मार्थं मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि।।।।

Hỡi Kaikeyī, nàng chẳng nhớ sao—hay nhớ mà cố che giấu—điều ta sắp nói vì lợi ích của chính nàng, điều nàng muốn nghe từ ta?

Verse 7

मयोच्यमानं यदि ते श्रोतुं छन्दो विलासिनि।श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चापि विमृश्यताम्।।।।

Ô người đẹp duyên dáng! Nếu nàng muốn nghe điều ta nói, xin hãy lắng nghe; ta sẽ thưa bày. Nghe rồi, nàng cũng nên suy xét kỹ càng.

Verse 8

श्रुत्वैवं वचनं तस्या मन्थरायास्तु कैकेयी।किञ्चिदुत्थाय शयनात्स्वास्तीर्णादिदमब्रवीत्।।।।

Nghe lời ấy của Mantharā, Kaikeyī khẽ nhấc mình khỏi chiếc giường trải sẵn êm ái và nói như sau.

Verse 9

कथय त्वं ममोपायं केनोपायेन मन्थरे।भरतः प्राप्नुयाद्राज्यं न तु रामः कथञ्चन।।।।

Hỡi Mantharā, hãy nói cho ta kế sách: dùng phương kế nào để Bharata được ngai vàng, còn Rāma thì tuyệt nhiên không thể đạt được?

Verse 10

एवमुक्ता तया देव्या मन्थरा पापदर्शिनी।रामार्थमुपहिंसन्ती कुब्जा वचनमब्रवीत्।।।।

Được hoàng hậu nói như vậy, Mantharā—kẻ tâm địa tà ác, lưng gù—nuôi ý làm hại việc của Rāma, liền thốt ra lời đáp.

Verse 11

तव दैवासुरे युद्धे सह राजर्षिभिः पतिः।अगच्छत्त्वामुपादाय देवराजस्य साह्यकृत्।।।।दिशमास्थाय वै देवि दक्षिणां दण्डकान्प्रति।वैजयन्तमिति ख्यातं पुरं यत्र तिमिध्वजः।।।।

Ôi Hoàng hậu, trong cuộc chiến giữa chư thiên và loài a-tu-la, phu quân của nàng cùng các bậc vương tiên đã đưa nàng theo, đi trợ lực cho Đế Thích—vua của chư thiên. Hướng về phương Nam, tiến về rừng Daṇḍaka, ngài đến thành Vaijayanta lừng danh, nơi a-tu-la Timidhvaja trú ngụ.

Verse 12

तव दैवासुरे युद्धे सह राजर्षिभिः पतिः।अगच्छत्त्वामुपादाय देवराजस्य साह्यकृत्।।2.9.11।।दिशमास्थाय वै देवि दक्षिणां दण्डकान्प्रति।वैजयन्तमिति ख्यातं पुरं यत्र तिमिध्वजः।।2.9.12।।

Ôi Hoàng hậu, trong cuộc chiến giữa chư thiên và loài a-tu-la, phu quân của nàng cùng các bậc vương tiên đã đưa nàng theo, đi trợ lực cho Đế Thích—vua của chư thiên. Hướng về phương Nam, tiến về rừng Daṇḍaka, ngài đến thành Vaijayanta lừng danh, nơi a-tu-la Timidhvaja trú ngụ.

Verse 13

स शम्बर इति ख्यातश्शतमायो महासुरः।ददौ शक्रस्य सङ्ग्रामं देवसङ्घैरनिर्जितः।।।।

Bấy giờ đại a-tu-la, nổi danh là Śambara, kẻ tinh thông trăm mưu huyễn hoặc, đã khiêu chiến Śakra (Đế Thích), dù trước đó chưa từng bị đoàn quân chư thiên khuất phục.

Verse 14

तस्मिन्महति सङ्ग्रामे पुरुषान्क्षतविक्षतान्।रात्रौ प्रसुप्तान्घ्नन्ति स्म तरसाऽऽसाद्य राक्षसाः।।।।

Trong trận chiến lớn lao ấy, bọn rākṣasa thường thừa đêm tối lao tới, tàn sát các chiến sĩ—kẻ đã bị thương rách nát và kẻ đang ngủ say.

Verse 15

तत्राकरोन्महद्युद्धं राजा दशरथस्तदा।असुरैश्च महाबाहुश्शस्त्रैश्च शकलीकृतः।।।।

Tại đó, vua Daśaratha đã giao chiến một trận oanh liệt; nhưng bậc đại lực ấy, tay mạnh như sấm, lại bị vũ khí của bọn asura chém nát, thân thể rã rời.

Verse 16

अपवाह्य त्वया देवि सङ्ग्रामान्नष्टचेतनः।तत्रापि विक्षतश्शस्त्रैः पतिस्ते रक्षितस्त्वया।।।।

Ôi Hoàng hậu, khi phu quân nàng nơi chiến địa đã ngất lịm, chính nàng đã đưa ngài rời khỏi trận tuyến; và ngay tại đó, dẫu bị binh khí làm thương, chồng nàng vẫn được nàng che chở mà sống còn.

Verse 17

तुष्टेन तेन दत्तौ ते द्वौ वरौ शुभदर्शने।स त्वयोक्तः पतिर्देवि यदेच्छेयं तदा वरौ।।।।गृह्णीयामिति तत्तेन तथेत्युक्तं महात्मना।

Bậc ấy vui lòng trước nàng, hỡi người dung nhan cát tường, đã ban cho nàng hai ân huệ. Và nàng, ôi Hoàng hậu, thưa cùng phu quân: “Khi nào thiếp muốn, bấy giờ thiếp sẽ thỉnh cầu hai ân ấy.” Vị vua đại tâm liền đáp: “Như vậy.”

Verse 18

अनभिज्ञाम्ह्यहं देवि त्वयैव कथिता पुरा।।।।कथैषा तव तु स्नेहान्मनसा धार्यते मया।रामाभिषेकसम्भारान्निगृह्य विनिवर्तय।।।।

“Ôi Hoàng hậu, thật ra ta không hay biết điều này; chính nàng đã từng nói với ta từ trước. Nhưng vì thương mến nàng, ta đã giữ chuyện ấy trong lòng. Nay hãy cưỡng chế ngăn lại và đình chỉ mọi sự chuẩn bị cho lễ quán đảnh của Rāma.”

Verse 19

अनभिज्ञाम्ह्यहं देवि त्वयैव कथिता पुरा।।2.9.18।।कथैषा तव तु स्नेहान्मनसा धार्यते मया।रामाभिषेकसम्भारान्निगृह्य विनिवर्तय।।2.9.19।।

“Ôi Hoàng hậu, thật ra ta không hay biết điều này; chính nàng đã từng nói với ta từ trước. Nhưng vì thương mến nàng, ta đã giữ chuyện ấy trong lòng. Nay hãy cưỡng chế ngăn lại và đình chỉ mọi sự chuẩn bị cho lễ quán đảnh của Rāma.”

Verse 20

तौ वरौ याच भर्तारं भरतस्याभिषेचनम्।प्रव्राजनं च रामस्य त्वं वर्षाणि चतुर्दश।।।।

“Hãy xin phu quân nàng hai ân huệ ấy: tấn phong Bharata làm Thái tử, và đày Rāma đi lưu vong mười bốn năm.”

Verse 21

चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम्।प्रजाभावगतस्नेहस्स्थिरः पुत्रो भविष्यति।।।।

Nếu Rāma bị đày vào rừng suốt mười bốn năm, thì con trai ngài sẽ vững vàng ngôi vị, được lòng dân mến phục và quy thuận.

Verse 22

क्रोधागारं प्रविश्याऽद्य क्रुद्धेवाश्वपतेस्सुते।शेष्वाऽनन्तर्हितायां त्वं भूमौ मलिनवासिनी।।।।

Hỡi ái nữ của Aśvapati, hôm nay hãy bước vào phòng giận dữ; như người thật sự phẫn nộ, hãy nằm xuống đất, không trang sức, mặc y phục nhơ bẩn.

Verse 23

मास्मैनं प्रत्युदीक्षेथा मा चैनमभिभाषथाः।रुदन्ती चापि तं दृष्ट्वा जगत्यां शोकलालसा।।।।

Chớ ngoái nhìn ông ấy, cũng đừng nói với ông ấy. Dẫu thấy ông ấy, hãy khóc mà nằm trên đất, một lòng chìm trong sầu khổ.

Verse 24

दयिता त्वं सदा भर्तुरत्र मे नास्ति संशयः।त्वत्कृते स महाराजो विशेदपि हुताशनम्।।।।

Nàng luôn là người được phu quân yêu quý; điều ấy ta không hề nghi ngờ. Vì nàng, đức đại vương ấy dẫu bước vào lửa cũng cam lòng.

Verse 25

न त्वां क्रोधयितुं शक्तो न क्रृद्धां प्रत्युदीक्षितुम्।तव प्रियार्थं राजा हि प्राणानपि परित्यजेत्।।।।

Ông ấy không thể khiến nàng nổi giận, cũng không chịu nổi khi nhìn nàng lúc phẫn nộ. Quả thật, vì làm nàng vừa lòng, nhà vua dẫu bỏ cả mạng sống cũng sẵn sàng.

Verse 26

न ह्यतिक्रमितुं शक्तस्तव वाक्यं महीपतिः।मन्दस्वभावे बुध्यस्व सौभाग्यबलमात्मनः।।।।

Đại vương, chúa tể cõi đất, thật không thể vượt trái lời nàng. Hỡi người tâm tính hèn kém, hãy tự tỉnh ngộ: sức mạnh của phúc phần và duyên lành nơi chính mình.

Verse 27

मणिमुक्तं सुवर्णानि रत्नानि विविधानि च।दद्याद्दशरथो राजा मास्म तेषु मनः कृथाः।।।।

Vua Daśaratha có thể ban cho nàng ngọc báu, trân châu, vàng ròng và muôn thứ bảo thạch; chớ để tâm mình bị chúng lôi kéo.

Verse 28

यौ तौ दैवासुरे युद्धे वरौ दशरथोऽददात्।तौ स्मारय महाभागे सोऽर्थो न त्वामतिक्रमेत्।।।।

Ôi hoàng hậu phúc đức, hãy nhắc ngài về hai ân huệ Daśaratha đã ban cho nàng trong cuộc chiến giữa chư thiên và a-tu-la, để sở nguyện của nàng không bị vuột mất.

Verse 29

यदातु ते वरं दद्यात्स्वयमुत्थाप्य राघवः।व्यवस्थाप्य महाराजं त्वमिमं वृणुया वरम्।।।।

Khi Rāghava (Daśaratha) tự tay nâng nàng dậy và ban cho nàng một ân huệ, hãy khiến đại vương an trú trong quyết ý vững chắc—rồi hãy chọn lấy ân huệ này.

Verse 30

रामं प्रव्राजयारण्ये नव वर्षाणि पञ्च च।भरतः क्रियतां राजा पृथिव्याः पार्थिवर्षभः।।।।

Hãy đày Rāma vào rừng chín năm lại thêm năm năm nữa; và hãy lập Bharata làm vua của cõi đất, hỡi bậc vương giả tối thượng.

Verse 31

चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम्।रूढश्च कृतमूलश्च शेषं स्थास्यति ते सुतः।।।।

Vì khi Rāma bị lưu đày vào rừng đủ mười bốn năm, con trai của bà sẽ lớn mạnh, gốc rễ đã sâu bền; rồi về sau nó sẽ vững vàng an trú suốt quãng đời còn lại.

Verse 32

रामप्रव्राजनं चैव देवि याचस्व तं वरम्।एवं सिद्ध्यन्ति पुत्रस्य सर्वार्थास्तव भामिनि।।।।

Tâu Hoàng hậu, xin Người cũng hãy cầu nơi Ngài ấy ân huệ là việc lưu đày Rāma; như vậy, hỡi phu nhân đầy nhiệt tâm, mọi sở nguyện của con trai Người sẽ được thành tựu.

Verse 33

एवं प्रव्राजितश्चैव रामोऽरामो भविष्यति।भरतश्च हतामित्रस्तव राजा भविष्यति।।।।

Như thế, một khi bị lưu đày, Rāma sẽ trở thành ‘không còn là Rāma’ nữa; còn Bharata, kẻ thù đã bị dẹp yên, sẽ trở thành vị vua của bà.

Verse 34

येन कालेन रामश्च वनात्प्रत्यागमिष्यति।तेन कालेन पुत्रस्ते कृतमूलो भविष्यति।।।।सुगृहीतमनुष्यश्च सुहृद्भिस्सार्धमात्मवान्।

Đến đúng thời khắc Rāma từ rừng trở về, thì vào chính thời ấy, con của bà sẽ vững gốc bền rễ—tự chủ, được bạn hiền nâng đỡ, và đã thu phục lòng người.

Verse 35

प्राप्तकालं नु मन्येऽहं राजानं वीतसाध्वसा।।।।रामाभिषेकसङ्कल्पान्निगृह्य विनिवर्तय।

Ta cho rằng thời cơ nay đã đến. Hãy không chút sợ hãi, kiềm giữ nhà vua và khiến Người quay lại, dứt bỏ ý định làm lễ quán đảnh tấn phong Rāma.

Verse 36

अनर्थमर्थरूपेण ग्राहिता सा ततस्तया।।।।हृष्टा प्रतीता कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत्।

Khi Mantharā đã khiến nàng chấp nhận điều tai hại dưới dáng vẻ lợi ích, Kaikeyī—tin phục và hân hoan—liền nói với Mantharā những lời này.

Verse 37

सा हि वाक्येन कुब्जायाः किशोरीवोत्पथं गता।।।।कैकेयी विस्मयं प्राप्ता परं परमदर्शना।

Quả thật, Kaikeyī—vốn nổi tiếng sáng suốt—đã kinh ngạc trước lời kẻ lưng gù, và như một thiếu nữ non dại, lạc bước vào con đường tà vạy.

Verse 38

कुब्जे त्वां नाभिजानामि श्रेष्ठां श्रेष्ठाभिथायिनीम्।।।।पृथिव्यामसि कुब्जानामुत्तमा बुद्धिनिश्चये।

Này kẻ lưng gù, ta nào biết ngươi lại ưu việt đến thế—người nói lời mưu kế cao minh. Ở đời này, trong hàng những kẻ lưng gù, ngươi là bậc đứng đầu về sự quyết đoán vững chắc.

Verse 39

त्वमेव तु ममाऽर्थेषु नित्ययुक्ता हितैषिणी।।।।नाहं समवबुध्येयं कुब्जे राज्ञश्चिकीर्षितम्।

Này kẻ lưng gù, chỉ riêng ngươi luôn chuyên tâm lo liệu việc của ta, một lòng cầu lợi ích cho ta; nếu không có ngươi, ta hẳn chẳng hiểu được điều nhà vua toan tính.

Verse 40

सन्ति दुस्संस्थिताः कुब्जा वक्राः परमदारुणाः।।।।त्वं पद्ममिव वातेन सन्नता प्रियदर्शना।त्वं पद्ममिव वातेन सन्नता प्रियदर्शना।

Có những kẻ lưng gù hình thể xấu xí, cong vẹo, trông thật đáng sợ; còn ngươi, dung mạo khả ái, như đóa sen bị gió nhẹ làm nghiêng, dịu dàng mà đẹp mắt.

Verse 41

उरस्तेऽभिनिविष्टं वै यावत्स्कन्धात् समुन्नतं।।।।अधस्ताच्चोदरं शातं सुनाभमिव लज्जितम्।

Ngực ngươi đầy đặn, vươn cao đến tận vai; phía dưới là bụng thon, rốn đẹp như e lệ ẩn mình.

Verse 42

परिपूर्णं तु जघनं सुपीनौ च पयोधरौ।।।।विमलेन्दुसमं वक्त्रमहोराजसि मन्थरे।

Hông ngươi tròn đầy, đôi nhũ phòng viên mãn và săn chắc; gương mặt ngươi như vầng trăng thanh khiết—ôi Mantharā, ngươi rạng rỡ biết bao!

Verse 43

जघनं तव निर्घुष्टं रशनादामशोभितम्।।।।जङ्घे भृशमुपन्यस्ते पादौ चाप्यायतावुभौ।

Hông nàng, điểm trang bởi dải thắt lưng, leng keng theo mỗi bước; bắp chân vững chắc, và đôi bàn chân thon dài, cân xứng.

Verse 44

त्वमायताभ्यां सक्थिभ्यां मन्थरे क्षौमवासिनी।।।।अग्रतो मम गच्छन्ती राजहंसीव राजसे।

Hỡi Mantharā, khoác y phục mịn, khi nàng bước đi trước mặt ta với đôi đùi thon dài, nàng rạng ngời như thiên nga vương giả lướt đi phía trước.

Verse 45

आसन्याश्शम्बरे मायास्सहस्रमसुराधिपे।।।।सर्वास्त्वयि निविष्टास्ता भूयश्चान्यास्सहस्रशः।

Ngàn mưu kế xưa thuộc về Śambara, chúa tể A-tu-la; nhưng tất cả đều trú ngụ trong nàng—lại còn thêm hàng ngàn kế khác nữa.

Verse 46

तवेदं स्थगु यद्दीर्घं रथघोणमिवायतम्।।।।मतयः क्षत्रविद्याश्च मायाश्चात्र वसन्ति ते।

Cái bướu dài của nàng—rộng như trục bánh xe—là nơi cư ngụ những toan tính sắc sảo, những mưu lược kiểu kṣatriya, cùng các thuật huyễn trá của nàng.

Verse 47

अत्र ते प्रतिमोक्ष्यामि मालां कुब्जे हिरण्मयीम्।।।।अभिषिक्ते च भरते राघवे च वनं गते।

Này, trên cái lưng gù của ngươi, hỡi kẻ gù, ta sẽ đặt một vòng hoa vàng ròng—khi Bharata đã được làm lễ quán đỉnh, và Rāghava đã vào rừng.

Verse 48

जात्येन च सुवर्णेन सुनिष्टप्तेन मन्थरे।।।।लब्धार्था च प्रतीता च लेपयिष्यामि ते स्थगु।

Hỡi Mantharā, khi ý nguyện của ta đã thành và lòng ta đã thỏa, ta sẽ xức lên lưng gù của ngươi thứ vàng thượng hạng, tinh luyện, nung ròng.

Verse 49

मुखे च तिलकं चित्रं जातरूपमयं शुभम्।।।।कारयिष्यामि ते कुब्जे शुभान्याभरणानि च।

Hỡi kẻ gù, ta sẽ cho làm trên mặt ngươi một dấu tilaka rực rỡ, cát tường bằng vàng; và cũng sẽ cho chế tác cho ngươi những trang sức tốt lành.

Verse 50

परिधाय शुभे वस्त्रे देवतेव चरिष्यसि।।।।चन्द्रमाह्वयमानेन मुखेनाप्रतिमानना।गमिष्यसि गतिं मुख्यां गर्वयन्ती द्विषज्जनम्।।।।

Khoác lên mình y phục cát tường, ngươi sẽ đi lại như một nữ thần. Với dung nhan vô song, như thách thức cả vầng trăng, ngươi sẽ đạt địa vị tối thượng, kiêu hãnh giữa những kẻ đối nghịch.

Verse 51

परिधाय शुभे वस्त्रे देवतेव चरिष्यसि।।2.9.50।।चन्द्रमाह्वयमानेन मुखेनाप्रतिमानना।गमिष्यसि गतिं मुख्यां गर्वयन्ती द्विषज्जनम्।।2.9.51।।

Ngay cả những kẻ gù khác, được trang sức đủ mọi châu báu, cũng sẽ hầu hạ dưới chân ngươi—như chính ngươi xưa nay vẫn hầu hạ dưới chân ta.

Verse 52

तवापि कुब्जाः कुब्जायास्सर्वाभरणभूषिताः।पादौ परिचरिष्यन्ति यथैव त्वं सदा मम।।।।

Ngay cả những kẻ gù khác, được trang sức đủ mọi châu báu, cũng sẽ hầu hạ dưới chân ngươi—như chính ngươi xưa nay vẫn hầu hạ dưới chân ta.

Verse 53

इति प्रशस्यमाना सा कैकेयीमिदमब्रवीत्।शयानां शयने शुभ्रे वेद्यामग्निशिखामिव।।।।

Được tán dương như thế, Mantharā liền nói với Kaikeyī, đang nằm trên chiếc sàng trắng sáng, rực lên như ngọn lửa trên đàn tế.

Verse 54

गतोदके सेतुबन्धो न कल्याणि विधीयते।उत्तिष्ठ कुरु कल्याणि राजानमनुदर्शय।।।।

Ô phu nhân cát tường, nước đã chảy qua rồi thì không thể dựng đập nữa. Hãy đứng dậy, mau hành động, và bày tỏ quyết tâm trước đức vua.

Verse 55

तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह।क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता।।।।अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना।अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्याभरणानि च।।।।ततो हेमोपमा तत्र कुब्जावाक्यवशं गता।संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत्।।।।

Được Mantharā khích động như vậy, hoàng hậu mắt to—say men vì kiêu hãnh về phúc lộc của mình—đi cùng nàng vào Phòng Phẫn Nộ.

Verse 56

तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह।क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता।।2.9.55।।अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना।अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्याभरणानि च।।2.9.56।।ततो हेमोपमा तत्र कुब्जावाक्यवशं गता।संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत्।।2.9.57।।

Vị phu nhân cao quý ấy liền tháo bỏ chuỗi ngọc trai trị giá đến hàng trăm ngàn, cùng những trang sức cát tường khác vô cùng quý giá.

Verse 57

तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह।क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता।।2.9.55।।अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना।अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्याभरणानि च।।2.9.56।।ततो हेमोपमा तत्र कुब्जावाक्यवशं गता।संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत्।।2.9.57।।

Bấy giờ Kaikeyī, sắc vàng như kim, nhưng đã bị lời của mụ gù chi phối, liền nằm xuống ngay trên nền đất và nói với Mantharā như sau.

Verse 58

इह वा मां मृतां कुब्जे नृपायावेदयिष्यसि।वनं तु राघवे प्राप्ते भरतः प्राप्स्यति क्षितिम्।।।।

Này mụ gù, ngươi hãy tâu với đức vua rằng: hoặc ta sẽ chết ngay tại đây; hoặc khi Rāghava bị đày vào rừng, Bharata sẽ được ngai vàng.

Verse 59

न सुवर्णेन मे ह्यर्थो न रत्नैर्न च भूषणैः।एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते।।।।

Ta chẳng màng vàng bạc, chẳng ham châu báu, cũng chẳng thiết đồ trang sức. Nếu Rāma được làm lễ quán đảnh, ấy sẽ là tận cùng sinh mệnh của ta.

Verse 60

अथो पुनस्तां महिषीं महीक्षितोवचोभिरत्यर्थमहापराक्रमैः।उवाच कुब्जा भरतस्य मातरंहितं वचो राममुपेत्य चाहितम्।।।।

Rồi mụ gù lại dùng những lời lẽ dữ dội mà nói với vị hoàng hậu, ái phi của đức vua, mẹ của Bharata—những lời tự xưng là vì lợi ích của Bharata, nhưng khi nhắm đến Rāma thì lại thành điều bất lợi.

Verse 61

प्रपत्स्यते राज्यमिदं हि राघवोयदि ध्रुवं त्वं ससुता च तप्स्यसे।अतो हि कल्याणि यतस्व तत्तथायथा सुतस्ते भरतोऽभिषेक्ष्यते।।।।

Nếu Rāghava thật sự nắm lấy vương quốc này, thì chắc chắn mẹ con ngươi sẽ phải chịu khổ. Vậy nên, hỡi phu nhân cát tường, hãy gắng sức hành xử sao cho Bharata, con của ngươi, được làm lễ quán đảnh đăng cơ.

Verse 62

तथाऽतिविद्धा महिषी तु कुब्जयासमाहता वागिषुभिर्मुहुर्मुहुः।निधायहस्तौ हृदयेऽतिविस्मिताशशंस कुब्जां कुपिता पुनः पुनः।।।।

Bị lời lẽ như mũi tên của người lưng gù đâm thấu, lại bị đánh trúng hết lần này đến lần khác, hoàng hậu kinh ngạc đặt hai tay lên ngực; rồi trong cơn bừng bừng giận dữ, bà lại khen ngợi người lưng gù ấy mãi không thôi.

Verse 63

यमस्य वा मां विषयं गतामितोनिशाम्य कुब्जे प्रतिवेदयिष्यसि।वनं गते वा सुचिराय राघवेसमृद्धकामो भरतो भविष्यति।।।।

Hỡi người lưng gù, khi ngươi thấy ta đã rời khỏi đây mà đi đến cõi Diêm Vương, thì cứ báo lại. Hoặc nếu Rāghava vào rừng lâu dài, Bharata sẽ được toại nguyện, mọi ước muốn đều viên mãn.

Verse 64

अहं हि नैवास्तरणानि न स्रजोन चन्दनं नाञ्जनपानभोजनम्।न किञ्चिदिच्छामि न चेह जीवितंन चेदितो गच्छति राघवो वनम्।।।।

Nếu Rāghava không rời nơi đây mà vào rừng, thì ta chẳng thiết giường nệm, chẳng thiết vòng hoa, chẳng thiết hương chiên-đàn, chẳng thiết thuốc kẻ mắt, cũng chẳng thiết ăn uống; ta không muốn bất cứ điều gì ở đây—kể cả mạng sống này.

Verse 65

अथैतदुक्त्वा वचनं सुदारुणंनिधाय सर्वाभरणानि भामिनी।असंवृतामास्तरणेन मेदिनींतदाऽधिशिश्ये पतितेव किन्नरी।।।।

Nói xong lời lẽ thật ghê gớm ấy, nàng Kaikeyī diễm lệ liền tháo bỏ mọi trang sức; rồi khi ấy, nàng nằm xuống đất trần, không còn tấm phủ—như một kinnarī ngã gục.

Verse 66

उदीर्णसंरम्भतमोवृताननातथाऽवमुक्तोत्तममाल्यभूषणा।नरेन्द्रपत्नी विमना बभूव सातमोवृता द्यौरिव मग्नतारका।।।।

Bấy giờ hoàng hậu Kaikeyī—gương mặt bị bóng tối của cơn phẫn nộ cuộn dâng che phủ, những vòng hoa và trang sức thượng hạng đã vứt bỏ—trở nên rối bời, như bầu trời u ám, sao trời chìm khuất chẳng còn thấy.