Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 51, Shloka 16

अयोध्याकाण्डे एकपञ्चाशः सर्गः — Guha’s Vigil and Lakṣmaṇa’s Lament

Night on the riverbank

Devanagari script

अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा।राजव्यसनसंसृष्टा सा पुरी विनशिष्यति।।।।

Transliteration

anuraktajanākīrṇā sukhā lokapriyāvahā | rājavyasanasaṃsṛṣṭā sā purī vinaśiṣyati ||

Translation

Thành ấy—đông đầy người trung nghĩa, đem lại an lạc và được dân chúng yêu mến—rồi cũng sẽ suy vong, bị tai ương do vận rủi của nhà vua cuốn trùm.

Word by Word

• कथम्: how
• कथम्: Prashna (प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (how)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महात्मानम्: great-souled
• महात्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पुत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ज्येष्ठम्: eldest
• ज्येष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पुत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रियम्: beloved
• प्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पुत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अपश्यतः: of (the king) who does not see
• अपश्यतः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अ + पश्य् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (not seeing), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘राज्ञः’ इत्यस्य विशेषणम्

• शरीरम्: body
• शरीरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धारयिष्यन्ति: will sustain/hold
• धारयिष्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• प्राणाः: life-breaths
• प्राणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled (king)
• महात्मनः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘राज्ञः’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

How can the noble king survive unable to see his high-souled, beloved, eldest son?

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Daśaratha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The welfare of a kingdom is inseparable from righteous, stable kingship; when the ruler collapses in dharma and strength, society suffers.

What is the narrative situation?

Amid the exile-and-succession crisis, the speaker foresees Ayodhyā’s decline due to the king’s impending downfall.

Which character virtue is emphasized?

Clear-sighted responsibility—seeing political and moral consequences beyond personal sorrow.