Valmiki Ramayana 2.44.7 — Ayodhya Kanda, Sarga 44, Shloka 7

सुमित्रोपदेशः

Sumitra’s Consolation to Kausalya

Devanagari script

कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।धर्मसत्यव्रतधनः किं न प्राप्तस्तवात्मजः।।।।

Transliteration

kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhramayati prabhuḥ |

dharmasatyavratadhanaḥ kiṃ na prāptas tavātmajaḥ ||

Translation

Con trai của ngài, bậc có uy lực, lấy Dharma, chân thật và giới nguyện làm gia tài, đang khiến lá cờ danh tiếng bay khắp thế gian—một người con như thế còn điều gì chưa đạt?

Word by Word

• व्यक्तम्: clearly
• व्यक्तम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: व्यक्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोग (adverbial neuter accusative); अर्थः ‘clearly/evidently’

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• विज्ञाय: having known
• विज्ञाय: Kriyā (अनुबन्ध/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि+ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive), अव्यय; ‘having known’

• शौचम्: purity
• शौचम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness
• माहात्म्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• गात्रम्: body
• गात्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अंशुभिः: with rays
• अंशुभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अंशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सूर्यः: the sun
• सूर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सन्तापयितुम्: to torment
• सन्तापयितुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: सम्+तप् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमन्त), अव्यय; णिच् (causative) ‘to cause to burn/torment’

• अर्हति: is fit/ought
• अर्हति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

Your all-competent son who considers righteousness and truth as wealth, is waving the flag of fame in this world. What is that which your son did not gain ?

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

True wealth is ethical integrity: dharma, satya, and faithful observance of vows are presented as higher than material gain.

What is the narrative situation?

Sumantrā consoles/assures Daśaratha by praising Rāma’s moral stature and worldwide renown even amid exile.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s truthfulness and vow-keeping (satya-vrata) as the foundation of his greatness.