Valmiki Ramayana 2.112.29: Ayodhya Kanda, Sarga 112, Shloka 29

पादुकाप्रदानम्

The Gift of the Sandals and Delegated Kingship

Devanagari script

स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित्।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि।।2.112.29।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.112.29

Transliteration

sa pāduke te bharataḥ pratāpavān svalaṅkṛte samparipūjya dharmavit |

pradakṣiṇaṃ caiva cakāra rāghavaṃ cakāra te cottamanāga-mūrdhani || 2.112.29 ||

Translation

Bấy giờ Bharata—bậc anh hùng, thấu đạt chánh pháp—cung kính phụng thờ đôi dép được trang sức đẹp đẽ ấy, đi nhiễu quanh Rāghava, rồi đặt đôi dép lên đầu con voi thượng hạng.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/thereafter)

• अनुपूर्व्यात्: according to due order
• अनुपूर्व्यात्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे ‘क्रमानुसारात्’

• प्रतिनन्द्य: having greeted/commended
• प्रतिनन्द्य: Kriya (क्रिया; पूर्वकालिक)
• Type: Verb
• Root: प्रति√नन्द् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• तम्: those/that
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• जनम्: people
• जनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• गुरून्: elders/preceptors
• गुरून्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• मन्त्रिप्रकृतीः: ministers and subjects
• मन्त्रिप्रकृतीः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् + प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः ‘मन्त्रिणश्च प्रकृतयश्च’

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; manner adverb

• अनुजौ: the two younger brothers
• अनुजौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, द्विवचन

• व्यसर्जयत्: sent forth/dismissed
• व्यसर्जयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि√सृज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राघववंशवर्धनस्थिरः: firm, enhancer of the Raghu line
• राघववंशवर्धनस्थिरः: Karta (कर्ता; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: राघव + वंश + वर्धन + स्थिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-सम्भव) ‘राघव-वंश-वर्धनः’ इति विशेष्य, ‘स्थिरः’ इति विशेषण

• स्वधर्मे: in his own duty
• स्वधर्मे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘स्वस्य धर्मः’

• हिमवान्: Himavat
• हिमवान्: Sambandha (सम्बन्ध; उपमान)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

• इव: like
• इव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (comparative particle)

• अचलः: unmoving/steadfast
• अचलः: Karta (कर्ता; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Context

Look after your mother, O chief of the Raghus! Do not be angry with her. Swear in my name and in the name of Sita. So saying, eyes filled with tears, Rama took leave of his brother.

Characters & Entities

• Bharata
• Rama (Rāghava)
• Pādukā (sandals)
• Elephant (uttama-nāga)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Legitimacy is honored through reverence: Bharata publicly treats the sandals as the living symbol of Rama’s rightful rule, ensuring governance remains anchored in truth.

What is the narrative situation?

Bharata ritually worships the sandals, circumambulates Rama in respect, and ceremonially carries the sandals back—signaling the regency arrangement.

Which character virtue is emphasized?

Bharata’s devotion to dharma and humility: he elevates Rama’s authority above his own status and makes that submission visible to all.