Valmiki Ramayana 2.112.2 — Ayodhya Kanda, Sarga 112, Shloka 2

पादुकाप्रदानम्

The Gift of the Sandals and Delegated Kingship

Devanagari script

अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।2.112.2।।

Transliteration

antarhitā munigaṇāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ | tau bhrātarau mahātmānau kākutsthau praśaśaṃsire || 2.112.2 ||

Translation

Các đoàn thể ẩn hình của chư muni, cùng các siddha và bậc đại ẩn sĩ tối thượng, đã tán thán hai huynh đệ đại hùng tâm thuộc dòng Kakutstha.

Word by Word

• अन्तर्हिताः: invisible/hidden
• अन्तर्हिताः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subjects)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर् + धा (धातु) → अन्तर्हित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मुनिगणाः/सिद्धाः/परमर्षयः इति विशेषणम्

• मुनिगणाः: groups of sages
• मुनिगणाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: मुनिनां गणाः (hosts of sages)

• सिद्धाः: siddhas
• सिद्धाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• परमर्षयः: supreme sages
• परमर्षयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: परम + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय: परमाः ऋषयः (supreme sages)

• तौ: those two
• तौ: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• भ्रातरौ: two brothers
• भ्रातरौ: कर्म (Object; apposition to तौ)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; तौ इति विशेष्य

• महात्मानौ: great-souled
• महात्मानौ: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; भ्रातरौ इति विशेषणम्

• काकुत्स्थौ: the Kakutsthas
• काकुत्स्थौ: कर्म (Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; वंश-नाम (epithet)

• प्रशशंसिरे: praised
• प्रशशंसिरे: क्रिया (Verb/predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र + शंस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद

Context

I do not venture to protect this kingdom all by myself and keep the inhabitants of the towns and villages who are loyal to you pleased.

Characters & Entities

• siddha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous conduct gains recognition even beyond human society; dharma is witnessed and affirmed by the wise (ṛṣis) and perfected beings.

What is the narrative situation?

As Rāma and Bharata engage in a moment charged with duty and kingship, unseen sages and celestial perfected beings observe and praise them.

Which character virtue is emphasized?

Mahātmyam—great-souled nobility—shown through restraint, humility, and commitment to rightful duty.