Adhyaya 25

Verse 1

भीष्म उवाच । उपवासेष्वशक्तस्य तदेव फलमिच्छतः । अनभ्यासेन रोगाद्वा किमिष्टं व्रतमुच्यताम्

Bhīṣma thưa rằng: Với người không đủ sức thực hành việc nhịn ăn, nhưng vẫn mong cầu cùng một quả phúc—do chưa quen tu tập hoặc vì bệnh tật—thì nên chỉ định lời thệ nguyện nào là thích hợp?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । उपवासेष्वशक्तानां नक्तं भोजनमिष्यते । यस्मिन्व्रते तदप्यत्र श्रूयतां वै व्रतं महत्

Pulastya thưa rằng: Với những người không thể nhịn ăn, việc dùng bữa vào ban đêm được chấp thuận. Trong thệ nguyện nào có quy định ấy, xin hãy lắng nghe tại đây về thệ nguyện lớn lao đó.

Verse 3

आदित्यशयनं नाम यथावच्छंकरार्चनम् । येषु नक्षत्रयोगेषु पुराणज्ञाः प्रचक्षते

Nghi lễ mang tên ‘Āditya-śayana’ và sự thờ phụng Śaṅkara đúng pháp—các bậc am tường Purāṇa tuyên nói rằng nên cử hành trong những phối hợp nakṣatra-yoga nào.

Verse 4

यदा हस्तेन सप्तम्यामादित्यस्य दिनं भवेत् । सूर्यस्य चापि संक्रांतिस्तिथिस्सा सार्वकामिकी

Khi ngày của Mặt Trời (Chủ nhật) rơi vào tithi Saptamī cùng với nakṣatra Hasta, và lại có cả sự saṅkrānti của Sūrya, thì tithi ấy được gọi là “Sārvakāmikī”, tithi thành tựu mọi ước nguyện.

Verse 5

उमामहेश्वरस्यार्चामर्चयेत्सूर्यनामभिः । सूर्यार्चां शिवलिगं च उभयं पूजयेद्यतः

Nên thờ phụng tượng Umā và Maheśvara bằng các danh hiệu của Sūrya; vì làm như vậy là đồng thời lễ bái cả tượng Sūrya và Śiva-liṅga.

Verse 6

उमापते रवेश्चापि न भेदः क्वचिदिष्यते । यस्मात्तस्मान्नृपश्रेष्ठ गृहे भानुं समर्चयेत्

Hỡi bậc vương giả tối thượng, chưa từng chấp nhận có sự sai khác giữa Umāpati (Śiva) và Ravi (Mặt Trời). Vì thế, hãy thờ phụng Bhānu ngay trong chính ngôi nhà mình.

Verse 7

हस्तेन सूर्याय नमोस्तुपादावर्काय चित्रासु च गुल्फदेशं । स्वातीषु जंघे पुरुषोत्तमाय धात्रे विशाखासु च जानुदेशम्

Với đôi tay, con kính lễ Sūrya; với đôi chân, kính lễ Arka. Ở Citrā, con lễ bái vùng cổ chân; ở Svātī, vùng ống chân; nơi ấy con cúi đầu trước Puruṣottama; và ở Viśākhā, con thờ Dhātṛ tại vùng đầu gối.

Verse 8

तथानुराधासु नमोभि पूज्यमुरुद्द्वयं चैव सहस्रभानोः । ज्येष्ठास्वनंगाय नमोस्तु गुह्यमिन्द्रा यभीमाय कटिं च मूले

Cũng vậy, trong các Anurādhā, kính lễ Đấng đáng được thờ phụng; và kính lễ đôi Rudra của Sūrya ngàn tia sáng. Trong các Jyeṣṭhā, kính lễ Anaṅga; kính lễ vị thần bí mật Guhya; kính lễ Indra; kính lễ Bhīma; và kính lễ quyền năng chủ trì nơi thắt lưng cùng nơi gốc rễ (căn bản).

Verse 9

पूर्वोत्तराषाढयुगे च नाभिं त्वष्ट्रे नमः सप्ततुरंगमाय । तीक्ष्णांशवे श्रवणे चाथ कुक्षिं पृष्ठं धनिष्ठासु विकर्तनाय

Vào lúc giao hội giữa Pūrvāṣāḍhā và Uttarāṣāḍhā, hãy thờ phụng rốn—kính lễ Tvaṣṭṛ, Đấng có bảy ngựa. Trong Śravaṇa, thờ tai, rồi đến bụng; và trong Dhaniṣṭhā, thờ lưng—kính lễ Vikartana (Thái Dương), Đấng có tia sáng sắc bén.

Verse 10

वक्षस्थलं ध्वांतविनाशनाय जलाधिपर्क्षे प्रतिपूजनीयम् । पूर्वोत्तरा भाद्रपदद्वये च बाहूत्तमश्चंडकराय पूज्यौ

Ngực nên được thờ phụng để diệt trừ bóng tối, nhất là vào tithi thuộc về Chúa tể của nước. Cũng vậy, trong hai kỳ Bhādrapada—cả bạch phần lẫn hắc phần—hãy thờ cẳng tay và đôi cánh tay cao quý dâng lên Cāṇḍakara, Thái Dương có tia rực dữ.

Verse 11

साम्नामधीशाय करद्वयं च संपूजनीयं नृप रेवतीषु । नखानि पूज्यानि तथाश्विनीषु नमोस्तु सप्ताश्वधुरंधराय

Hỡi bậc quân vương, trong Revatī hãy chí thành thờ phụng đôi tay của Đấng Chủ tể các Sāman. Cũng vậy, trong Aśvinī hãy thờ các móng. Kính lễ Đấng gánh vác trọng trách của bảy ngựa.

Verse 12

कठोरधाम्ने भरणीषु कंठं दिवाकरायेत्यभिपूजनीयम् । ग्रीवाग्निपर्क्षे धरसंपुटे तु संपूजयेद्भारत रोहिणीषु

Trong Bharaṇī, hãy thờ phụng Kaṇṭha như Divākara (Thái Dương) có uy quang nghiêm cứng. Và tại vùng gọi là Grīvāgni-parkṣa cùng Dhara-saṃpuṭa, hỡi Bhārata, trong Rohiṇī hãy thờ phụng Ngài trọn vẹn.

Verse 13

मृगेर्चनीया रसना पुरारे रौद्रे तु दंता हरये नमस्ते । नमः सवित्रे इति शंकरस्य नासाभि पूज्या च पुनर्वसौ च

Hỡi Purāri, Đấng diệt thành Tripura, trong Mṛga hãy thờ phụng lưỡi; trong Raudra hãy thờ răng—kính lễ Hari. Với chân ngôn “namaḥ savitre”, mũi của Śaṅkara cũng nên được thờ phụng; và trong Punarvasu cũng vậy.

Verse 14

ललाटमंभोरुहवल्लभाय पुष्येलकान्वेदशरीरधारिणे । सार्पे च मौलिविबुधप्रियाय मघासु कर्णाविति पूजनीयौ

Vào sao Puṣya, nên lễ bái trán—đấng được Hoa Sen yêu mến (tức Lakṣmī/Viṣṇu)—và phần hông, nơi mang Veda như thân thể. Vào Sārpa, nên lễ bái đỉnh đầu, điều chư thiên ưa thích; và vào Maghā, lễ bái đôi tai—như vậy các phần ấy đều đáng tôn thờ.

Verse 15

पूर्वासु गोब्राह्मणनंदनाय नेत्राणि संपूज्यतमानि शंभोः । अथोत्तराफाल्गुनि भे भ्रुवौ च विश्वेश्वरायेति च पूजनीये

Vào sao Pūrvāṣāḍhā, hãy phụng thờ đôi mắt khả ái nhất của Śambhu, xưng tụng Ngài là “Niềm hoan hỷ của bò và các bà-la-môn.” Rồi vào sao Uttarāphālgunī, hãy lễ bái đôi mày, tôn kính Ngài là “Viśveśvara—Chúa Tể vũ trụ.”

Verse 16

नमोस्तु पाशांकुशपद्मशूल कपालसर्पेन्दुधनुर्धराय । गयासुरानङ्गपुरांधकादि विनाशमूलाय नमः शिवाय

Kính lễ Śiva—Đấng mang thòng lọng, móc thúc, hoa sen, đinh ba, sọ người, rắn, vầng nguyệt và cung; Đấng là cội nguồn sự diệt trừ các a-tu-la như Gayāsura, Andhaka và thành Anaṅga. Kính lễ Śiva.

Verse 17

इत्यादिकांगानि च पूजयित्वा विश्वेश्वरायेति शिरोभिपूज्यम् । अत्रापि भोक्तव्यमतैलमन्नममांसमक्षारमभुक्तशेषम्

Sau khi đã lễ bái các phần của nghi thức như vậy, hãy cúi đầu đảnh lễ và xưng: “(Kính lễ) Viśveśvara.” Tại đây cũng vậy, chỉ nên thọ thực món không dầu, không thịt, không pha chất kiềm/quá mặn, và chỉ dùng phần còn lại sau khi đã dâng cúng trước—tức prasāda.

Verse 18

इत्येवं नृप नक्तानि कृत्वा दद्यात्पुनर्वसौ । शालेयतंडुलप्रस्थमौदुंबरमथो घृतम्

Như vậy, hỡi bậc quân vương, sau khi giữ các giới hạnh nhịn ăn ban đêm theo cách này, vào ngày sao Punarvasu hãy bố thí một prastha gạo śāli tinh hảo, cùng lễ vật udumbara (quả sung) và bơ tinh khiết (ghṛta).

Verse 19

संस्थाप्य पात्रे विप्राय सहिरण्यं निवेदयेत् । सप्तमे वस्त्रयुग्मं तु पारणे त्वधिकं भवेत्

Sau khi đặt vào một vật chứa, nên dâng cúng cho vị brāhmaṇa xứng đáng cùng với vàng. Đến ngày thứ bảy, hãy bố thí một đôi y phục; và khi làm lễ pāraṇa (kết thúc hạnh nguyện), lễ vật nên càng thêm phần trọng hậu.

Verse 20

चतुर्दशे तु संप्राप्ते पारणे भारतादिके । ब्राह्मणं भोजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः

Khi đến ngày thứ mười bốn—vào lúc làm lễ pāraṇa, khởi đầu theo nghi thức Bhārata v.v.—hãy với lòng sùng kính thết đãi một vị brāhmaṇa bằng đường thô, sữa, bơ ghee và các vật phẩm tương tự.

Verse 21

कृत्वा च कांचनं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम् । शुद्धमष्टांगुलं तच्च पद्मरागदलान्वितम्

Và hãy tạo tác một đóa sen bằng vàng, có tám cánh cùng nhụy giữa (karṇikā), tinh khiết, dài tám aṅgula; đóa sen ấy được trang sức bằng những cánh padmarāga (hồng ngọc).

Verse 22

शय्यां सुलक्षणां कृत्वा विरुद्धग्रंथिवर्जिताम् । सोपधानवितानां च स्वास्तरावरणाश्रयाम्

Hãy chuẩn bị một chiếc giường khéo làm, không có những nút thắt hay chỗ lồi lõm bất thường; có gối và màn che, lại phủ bằng tấm trải và chăn màn của chính mình.

Verse 23

पादुकोपानहच्छत्र चामरासनदर्पणैः । भूपणैरपिसंयुक्तां फलवस्त्रानुलेपनैः

Cùng với dép và giày, lọng, phất trần chāmara, chỗ ngồi và gương; lại kèm các bảo sức vương giả; cùng trái cây, y phục và anulepana (thuốc/kem xoa thơm) v.v.

Verse 24

तस्यां विधाय तत्पद्ममलंकृत्य गुणान्विताम् । कपिलां वस्त्रसंयुक्तामतिशीलां पयस्विनीम्

Rồi đặt đóa sen ấy vào đó và trang sức cho đẹp, (người ấy) chuẩn bị một con bò Kapilā màu vàng nâu, đầy đủ đức hạnh—được khoác y phục, vô cùng nhu hòa, và dồi dào sữa.

Verse 25

रौप्यखुरां हेमशृंगीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् । दद्यान्मंत्रेण तां धेनुं पूर्वाह्णं नातिलंघयेत्

Hãy dâng tặng con bò ấy với thần chú đúng pháp—móng bằng bạc, sừng bằng vàng, có bê con đi kèm, và bình vắt sữa bằng đồng; chớ để buổi tiền trưa trôi qua (mới làm lễ thí).

Verse 26

यथैवादित्य शयनमशून्यं तव सर्वदा । कांत्या धृत्या श्रिया पुष्ट्या तथा मे संतु वृद्धयः

Ôi Āditya (Thần Mặt Trời), như chỗ an nghỉ của Ngài chẳng bao giờ trống vắng, thì xin cho các sự thịnh vượng của con cũng chẳng khi nào thiếu hụt—cùng ánh huy hoàng, sự kiên định, Śrī (phúc lộc) và sự dưỡng nuôi.

Verse 27

यथा न देवाः श्रेयांसं त्वदन्यमनघं विदुः । तथा मामुद्धराशेष दुःखसंसारसागरात्

Như chư thiên, ô Đấng vô cấu, chẳng biết ai khác ngoài Ngài là bậc ban điều lành tối thượng, thì cũng vậy, xin cứu vớt con trọn vẹn khỏi biển saṃsāra đầy khổ não.

Verse 28

ततः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च विसर्जयेत् । शय्यां गवादि तत्सर्वं द्विजस्य भवनं नयेत्

Sau đó, sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā) và đảnh lễ, hãy xin cáo lui. Rồi đem giường, bò và mọi vật còn lại ấy đến nhà của vị dvija (Bà-la-môn).

Verse 29

नैतद्विशीलाय न दांभिकाय प्रकाशनीयं व्रतमिंदुमौलेः । गोविप्रदेवर्षिविकर्मयोगिनां यश्चापि निंदामधिकां विधत्ते

Hạnh nguyện này của Đức Śiva, Đấng đội trăng làm miện, không nên tiết lộ cho kẻ hạnh kiểm xấu hay kẻ giả hình; cũng không nên nói cho người nào buông lời phỉ báng quá mức đối với bò, các bà-la-môn, chư thiên, các hiền thánh (ṛṣi) và các yogin chuyên tu hành theo chánh nghiệp.

Verse 30

भक्ताय दांताय च गुह्यमेतदाख्येयमानंदकरं शिवञ्च । इदं महापातकिनां नराणां अघक्षयं वेदविदो वदंति

Giáo huấn bí mật này chỉ nên truyền cho người có lòng bhakti và biết tự chế; khi được giảng dạy, nó đem lại hoan hỷ và điềm lành. Các bậc thông hiểu Veda nói rằng nó tiêu trừ tội lỗi, dù là của người phạm những đại trọng tội (mahāpātaka).

Verse 31

न बंधुपुत्रैर्न धनैर्वियुक्तः पत्नीभिरानंदकरः सुराणां । नाभ्येति रोगं न च दुःखमोहं या चापि नारी कुरुतेथ भक्त्या

Nhờ vậy, người ấy không bị lìa xa thân tộc, con cái hay tài sản; lại trở thành nguồn hoan hỷ cho các người vợ, như kẻ được phúc giữa chư thiên. Khi người nữ sống và hành xử với lòng bhakti, người ấy không rơi vào bệnh tật, cũng không sa vào sầu khổ hay mê lầm.

Verse 32

इदं वसिष्ठेन पुरार्जुनेन कृतं कुबेरेण पुरंदरेण । यत्कीर्तनादप्यखिलानि नाशमायांति पापानि न संशयोत्र

Bài kīrtana (tụng ca) này do Vasiṣṭha, Purārjuna, Kubera và Purandara soạn tác; chỉ cần tụng niệm thôi thì mọi tội lỗi đều tiêu diệt—không chút nghi ngờ.

Verse 33

इति पठति शृणोति वा य इत्थं रविशयनं पुरुहूतवल्लभः स्यात् । अपि नरकगतान्पितॄनशेषानपि दिवमानयतीह यः करोति

Ai tụng đọc hay lắng nghe như vậy sẽ trở nên người được Indra yêu mến; và ai thực hành nghi lễ ‘Ravi-śayana’ tại đây, thì ngay cả tất thảy tổ tiên đã sa vào địa ngục cũng được người ấy dẫn về cõi trời.

Verse 34

अश्वत्थं च वटं चैवोदुंबरं वृक्षमेव च । नंदीशं जंबुवृक्षं च बिल्वं प्राहुर्महर्षयः

Các bậc đại hiền triết đã tuyên dạy rằng những cây này là linh thụ: aśvattha (cây bồ-đề/đa), vaṭa (cây đa), udumbara, nandīśa, jambu và bilva.

Verse 35

मार्गशीर्षादिमासाभ्यां द्वाभ्यां द्वाभ्यामथ क्रमात् । एकैकं दंतधवनं वृक्षेष्वेतेषु कारयेत्

Bắt đầu từ tháng Mārgaśīrṣa, theo thứ tự từng cặp tháng nối tiếp, nên lần lượt dùng mỗi lần một cành nhỏ để tẩy răng từ các cây đã nêu.

Verse 36

दद्यात्समाप्ते दध्यन्नं वितानध्वजचामरम् । द्विजानामुदकुंभांश्च पंचरत्नसमन्वितान्

Khi nghi lễ viên mãn, nên bố thí cơm trộn sữa chua, cùng lọng che (vitāna), cờ phướn và chāmara; lại dâng cho các dvija những bình nước được trang sức bằng năm báu vật.

Verse 37

न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषानवाप्नुयात्

Chớ gian trá trong việc tài vật; vì làm như thế sẽ chuốc lấy lỗi lầm (tội) cho mình.