Adhyaya 64

Verse 1

पिप्पलौवाच । पितुःप्रसादभावाद्वै यदुना सुखमुत्तमम् । कथं प्राप्तं सुभुक्तं च तन्मे विस्तरतो वद

Pippala thưa: “Nhờ ân huệ của phụ thân ngài, niềm an lạc tối thượng mà Yadu đạt được—đã được đạt đến bằng cách nào, và đã thọ hưởng đúng theo chánh pháp ra sao? Xin nói cho tôi tường tận.”

Verse 2

कस्मात्पापप्रभावं च रुरुर्भुंक्ते द्विजोत्तम । सकलं विस्तरेणापि वद मे कुंडलात्मज

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, vì duyên cớ nào chúng sinh tên Ruru phải gánh chịu quả báo phát sinh từ tội lỗi? Hỡi con của Kuṇḍala, xin cũng kể trọn vẹn cho tôi một cách tường tận.

Verse 3

सुकर्मोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं पापनाशनम् । नहुषस्य सुपुण्यस्य ययातेश्च महात्मनः

Sukarma nói: “Hãy lắng nghe; ta sẽ thuật lại một thiên truyện diệt trừ tội lỗi—câu chuyện về Nahuṣa đầy công đức và Yayāti, bậc đại tâm.”

Verse 4

सोमवंशात्प्रभूतो हि नहुषो मेदिनीपतिः । दानधर्माननेकांश्च चका रह्यतुलानपि

Từ dòng dõi Nguyệt tộc quả thật xuất hiện Nahusha, bậc chúa tể cõi đất; ngài đã thực hành vô số hạnh bố thí và chính pháp, mức độ cũng vô song, không ai sánh kịp.

Verse 5

मखानामश्वमेधानामियाज शतमुत्तमम् । वाजपेयशतं चापि अन्यान्यज्ञाननेकधा

Ngài đã cử hành một trăm lễ tế Aśvamedha thù thắng; lại thêm một trăm nghi lễ Vājapeya, cùng vô số tế lễ khác thuộc nhiều loại khác nhau.

Verse 6

आत्मनः पुण्यभावेन इंद्रलोकमवाप सः । पुत्रं धर्मगुणोपेतं प्रजापालं चकार सः

Nhờ công đức từ tâm hạnh thiện lành của chính mình, ngài đạt đến cõi Indra; rồi lập người con trai—đầy đủ đức hạnh của chính pháp—làm bậc hộ trì và cai trị muôn dân.

Verse 7

ययातिं सत्यसंपन्नं धर्मवीर्यं महामतिम् । एंद्रं पदं गतो राजा तस्य पुत्रः पदे स्वके

Vua Yayāti—đầy đủ chân thật, có dũng lực của chính pháp và trí tuệ lớn—đạt địa vị như Indra; còn con trai ngài thì an trụ vững vàng trong ngôi vị chính đáng của mình.

Verse 8

ययातिः सत्यसंपन्नः प्रजा धर्मेण पालयेत् । स्वयमेव प्रपश्येत्स प्रजाकर्माणि तान्यपि

Vua Yayāti, người đầy đủ chân thật, nên cai trị thần dân bằng chính pháp; và chính ngài cũng nên trực tiếp quan sát các việc làm của muôn dân.

Verse 9

याजयामास धर्मज्ञः श्रुत्वा धर्ममनुत्तमम् । यज्ञतीर्थादिकं सर्वं दानपुण्यं चकार सः

Nghe giáo huấn vô thượng về Dharma, bậc am tường chánh pháp ấy đã khiến các lễ tế yajña được cử hành; và Ngài thực hành mọi hạnh liên hệ đến các thánh địa tế lễ (tīrtha), đồng thời làm công đức bố thí.

Verse 10

राज्यं चकार मेधावी सत्यधर्मेण वै तदा । यावदशीतिसहस्राणि वर्षाणां नृपनंदनः

Bấy giờ vị vương tử trí tuệ ấy trị vì vương quốc theo Satya-dharma, tức đạo lý của chân thật, suốt tám vạn năm.

Verse 11

तावत्कालं गतं तस्य ययातेस्तु महात्मनः । तस्य पुत्राश्च चत्वारस्तद्वीर्यबलविक्रमाः

Đến lúc ấy, thọ mệnh của bậc đại hồn Yayāti đã mãn. Ngài có bốn người con trai, lừng danh về dũng khí, sức mạnh và oai phong.

Verse 12

तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । तस्यासीज्ज्येष्ठपुत्रस्तु रुरुर्नाम महाबलः

Ta sẽ nói tên của họ—hãy lắng nghe với tâm nhất niệm. Người con trưởng mang tên Ruru, bậc đại lực phi thường.

Verse 13

पुरुर्नाम द्वितीयोऽभूत्कुरुश्चान्यस्तृतीयकः । यदुर्नाम स धर्मात्मा चतुर्थो नृपतेः सुतः

Người con thứ hai tên Puru; người con thứ ba là Kuru. Người con thứ tư, bậc có tâm hồn hướng về Dharma, tên Yadu—tất thảy đều là con của đức vua.

Verse 14

एवं चत्वारः पुत्राश्च ययातेस्तु महात्मनः । तेजसा पौरुषेणापि पितृतुल्यपराक्रमाः

Như vậy, bậc đại hồn Yayāti có bốn người con; về uy quang và dũng lực nam nhi, họ ngang bằng phụ vương trong oai dũng.

Verse 15

एवं राज्यं कृतं तेन धर्मेणापि ययातिना । तस्य कीर्तिर्यशो भावस्त्रैलोक्ये प्रचुरोभवत्

Như vậy, Yayāti trị vì vương quốc theo đúng Dharma; danh tiếng, uy danh và thanh danh cao quý của ngài lan tràn khắp tam giới.

Verse 16

विष्णुरुवाच । एकदा तु द्विजश्रेष्ठो नारदो ब्रह्मनंदनः । एंद्रं लोकं गतो राजन्द्रष्टुं चैव पुरंदरम्

Viṣṇu phán: Hỡi Đại vương, có lần Nārada, bậc tối thắng trong hàng dvija—người con yêu dấu của Brahmā—đã đến cõi Indra để yết kiến Purandara (Indra).

Verse 17

सहस्राक्षस्ततोपश्यद्धुताशनसमप्रभम् । देवो विप्रं समायांतं सर्वज्ञं ज्ञानपंडितम्

Bấy giờ Sahasrākṣa (Indra) thấy một vị brāhmaṇa đang tiến đến, rực sáng như lửa hồng—bậc toàn tri, học giả uyên thâm về thánh trí.

Verse 18

पूजितं मधुपर्काद्यैर्भक्त्या नमितकंधरः । निवेश्य चासने पुण्ये पप्रच्छ मुनिपुंगवम्

Sau khi cung kính cúng dường bằng lễ vật như madhuparka, cúi đầu đảnh lễ trong lòng bhakti, ngài thỉnh vị hiền triết ngồi trên pháp tòa thanh tịnh rồi thưa hỏi bậc mâu-ni tối thượng ấy.

Verse 19

इंद्र उवाच । कस्मादागमनं तेद्य किमर्थमिह चागतः । किं ते हि सुप्रियं विप्र करोम्यद्य महामुने

Indra nói: “Hôm nay vì duyên cớ gì mà ngài đến, và vì sao ngài đã tới nơi này? Hỡi Bà-la-môn, hỡi Đại Muni—hôm nay ta có thể làm điều gì khiến ngài hoan hỷ nhất?”

Verse 20

नारद उवाच । देवराज कृतं सर्वं भक्त्या यच्च प्रभाषितम् । संतुष्टोस्मि महाप्राज्ञ प्रश्नोत्तरं वदाम्यहम्

Nārada nói: “Hỡi Thiên vương, ta hài lòng với mọi điều ngài đã làm và với lời ngài nói ra trong lòng bhakti. Hỡi bậc đại trí, nay ta sẽ thưa lời đáp cho các câu hỏi của ngài.”

Verse 21

महीलोकात्सुसंप्राप्तः सांप्रतं तव मंदिरम् । त्वामन्वेष्टुं समायातो दृष्ट्वा नाहुषमेव च

Từ cõi trần gian, ta đã đến an ổn và nay đã tới đền điện của ngài. Ta đến để tìm ngài, và cũng đã tận mắt thấy Nahuṣa.

Verse 22

इंद्र उवाच । सत्यधर्मेण को राजा प्रजाः पालयते सदा । सर्वधर्मसमायुक्तः श्रुतवाञ्ज्ञानवान्गुणी

Indra nói: “Vị vua nào, nương theo chân thật-dharma, luôn bảo hộ muôn dân—đầy đủ mọi đức hạnh của dharma, thông suốt thánh điển, trí tuệ sáng tỏ và có phẩm chất tốt lành?”

Verse 23

पृथिव्यामस्ति को राजा वेदज्ञो ब्राह्मणप्रियः । ब्रह्मण्यो वेदविच्छूरो यज्वा दाता सुभक्तिमान्

Trên cõi đất này, vị vua nào—thông hiểu Veda, kính mến các Bà-la-môn; hộ trì Brahma-dharma, rạng ngời bởi minh triết Veda; hành lễ yajña, rộng lòng bố thí, và đầy đủ bhakti thù thắng?

Verse 24

नारद उवाच । एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो नहुषस्यात्मजो बली । यस्य सत्येन वीर्येण सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः

Nārada nói: Được trang nghiêm bởi những đức hạnh ấy là người con hùng mạnh của Nahuṣa; nhờ chân thật và uy lực anh hùng của ngài mà muôn cõi đều đứng vững, an lập.

Verse 25

भवादृशो हि भूर्लोके ययातिर्नहुषात्मजः । भवान्स्वर्गे स चैवास्ति भूतले भूतिवर्धनः

Trên cõi đất quả có người như ngài—Yayāti, con của Nahuṣa. Ngài ở cõi trời, còn người ấy ở trần gian, bậc làm tăng trưởng phú quý thịnh vượng.

Verse 26

पितुः श्रेष्ठो महाराज ह्यश्वमेधशतं तथा । वाजपेयशतं चक्रे ययातिः पृथिवीपतिः

Hỡi đại vương! Yayāti, chúa tể cõi đất, vượt trội cả phụ vương; ngài đã cử hành một trăm lễ tế Aśvamedha và cũng một trăm lễ tế Vājapeya.

Verse 27

दत्तान्यनेकरूपाणि दानानि तेन भक्तितः । गवां लक्षसहस्राणि गवां कोटिशतानि च

Với lòng sùng kính, ngài ban bố nhiều loại bố thí; hàng vạn con bò, và thậm chí đến hàng trăm koṭi bò nữa.

Verse 28

कोटिहोमांश्चकाराथ लक्षहोमांस्तथैव च । भूमिदानादि दानानि ब्राह्मणेभ्योददाच्च यः

Ngài đã cử hành các lễ homa đến hàng koṭi, và cả đến hàng lakh; lại ban các phẩm vật bố thí—khởi đầu bằng việc hiến tặng ruộng đất—cho các Bà-la-môn.

Verse 29

सर्वं येन स्वरूपं हि धर्मस्य परिपालितम् । एवं गुणैः समायुक्तो ययातिर्नहुषात्मजः

Người đã gìn giữ trọn vẹn bản thể của Dharma trong mọi phương diện—ấy là Yayāti, con của Nahuṣa, đầy đủ các đức hạnh như thế.

Verse 30

वर्षाणां तु सहस्राणि अशीतिर्नृपसत्तमः । राज्यं चकार सत्येन यथा दिवि भवानिह

Hỡi bậc vua tối thượng, trong tám vạn năm ngài trị quốc bằng chân thật—như chính ngài đang làm nơi trần thế này, tựa như ở cõi trời.

Verse 31

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य देवेंद्रो नारदात्स मुनीश्वरात् । समालोच्य स मेधावी संभीतो धर्मपालनात्

Sukarmā nói: Nghe như vậy từ Nārada, bậc thánh hiền giữa các hiền giả, Indra—chúa tể chư thiên—liền suy xét; bậc trí ấy trở nên lo sợ về việc hộ trì Dharma.

Verse 32

शतयज्ञप्रभावेण नहुषो हि पुरा मम । एंद्रं पदं गतो वीरो देवराजोभवत्पुरा

Nhờ uy lực của việc cử hành một trăm tế lễ, thuở xưa dũng sĩ Nahuṣa thuộc dòng dõi ta đã đạt đến ngôi vị Indra và khi ấy từng làm vua chư thiên.

Verse 33

शची बुद्धिप्रभावेण पदभ्रष्टो व्यजायत । तादृशोयं महाराजः पितुस्तुल्यपराक्रमः

Nhờ uy lực của trí tuệ sáng suốt nơi Śacī, ngài được phục hồi khỏi sự sa ngã khỏi ngôi vị, như thể được sinh lại. Vị đại vương này quả thật—dũng lực ngang bằng phụ vương.

Verse 34

प्राप्स्यते नात्र संदेहः पदमैंद्रं न संशयः । येन केनाप्युपायेन तं भूपं दिवमानये

Người ấy chắc chắn sẽ đạt được—không hề nghi ngờ; quả thật sẽ tới địa vị “Padma-Indra”. Bằng bất cứ phương cách nào, hãy đưa vị quốc vương ấy lên cõi trời.

Verse 35

इत्येवं चिंतयामास तस्माद्भीतः सुरेश्वरः । भूपालस्य नृपश्रेष्ठ ययातेः सुमहद्भयात्

Nghĩ như vậy, chúa tể chư thiên liền sinh sợ hãi—hỡi bậc vương thượng—vì nỗi kinh hoàng lớn lao do vua Yayāti gây nên.

Verse 36

तमानेतुं ततो दूतं प्रेषयामास देवराट् । नहुषस्य विमानं तु सर्वकामसमन्वितम्

Bấy giờ, vua của chư thiên sai một sứ giả đi rước người ấy. Còn phi xa (vimāna) của Nahusha thì được trang bị đủ mọi lạc thú theo ý nguyện.

Verse 37

सारथिं मातलिं नाम विमानेन समन्वितम् । गतो हि मातलिस्तत्र यत्रास्ते नहुषात्मजः

Mātali, người đánh xe—cùng với phi xa thiên giới—quả đã đến nơi con trai của Nahusha đang lưu trú.

Verse 38

प्रहितः सुरराजेन समानेतुं महामतिम् । सभायां वर्त्तमानस्तु यथा इंद्र प्रःशोभते

Được vua chư thiên sai đi rước bậc đại trí ấy, ông đứng trong hội chúng—rực rỡ huy hoàng như chính Indra.

Verse 39

तथा ययातिर्धर्मात्मा स्वसभायां विराजते । तमुवाच महात्मानं राजानं सत्यभूषणम्

Như vậy, Yayāti, bậc có tâm hồn chính pháp, rực sáng trong triều đình của chính mình. Rồi ngài ngỏ lời với vị đại vương ấy, người lấy chân thật làm trang sức.

Verse 40

सारथिर्देवराजस्य शृणु राजन्वचो मम । प्रहितो देवराजेन सकाशं तव सांप्रतम्

Ta là người đánh xe của Thiên vương, vua của chư thiên. Xin bệ hạ lắng nghe lời ta: nay Thiên vương đã sai ta đến trước ngài.

Verse 41

यद्ब्रूते देवराजस्तु तत्सर्वं सुमनाः कुरु । आगंतव्यं त्वया देव एंद्रं लोकं हि नान्यथा

Bất cứ điều gì Thiên vương truyền dạy, hãy hoan hỷ mà làm trọn. Hỡi bậc thần linh, ngài nhất định phải đến thế giới của Indra; không còn con đường nào khác.

Verse 42

पुत्रे राज्यं विसृज्यैव कृत्वा चांतेष्टिमुत्तमाम् । इलो राजा महातेजा वसते नहुषात्मज

Sau khi trao vương quyền cho con trai và cử hành lễ tang tối thượng, vua Ila rực rỡ uy quang—con của Nahusha—đã an trú tại nơi ấy.

Verse 43

पुरूरवा महावीर्यो विप्रचित्तिर्महामनाः । शिबिर्वसति तत्रैव मनुरिक्ष्वाकु भूपतिः

Tại đó cư ngụ Purūravas dũng mãnh, Vipracitti cao thượng, và Śibi; và cũng tại đó, Manu cùng Ikṣvāku—vị quân vương—an trú.

Verse 44

सगरो नाम मेधावी नहुषश्च पिता तव । ऋतवीर्यः कृतज्ञश्च शंतनुश्च महामनाः

Sagara là vị vua hiền trí; Nahusha là phụ thân của ngài. Ṛtavīrya là bậc biết ơn, và Śaṃtanu cũng là người có tâm chí lớn.

Verse 45

भरतो युवनाश्वश्च कार्तवीर्यो नरेश्वरः । यज्ञानाहृत्य बहुधा मोदंते दिवि भूभृतः

Bharata, Yuvanāśva và Kārtavīrya—bậc chúa tể loài người—đem về quả báo của nhiều lễ tế yajña; ôi đại vương, các ngài hoan hỷ trên cõi trời muôn cách.

Verse 46

अन्ये चैव तु राजानो यज्ञकर्मसु तत्पराः । सर्वे ते दिवि चेंद्रेण मोदंते स्वेन कर्मणा

Các vua khác nữa, chuyên tâm vào nghi lễ yajña; tất cả đều hoan hỷ trên cõi trời cùng Indra, nhờ công đức từ chính nghiệp hạnh của mình.

Verse 47

त्वं पुनः सर्वधर्मज्ञः सर्वधर्मेषु संस्थितः । शक्रेण सह मोदस्व स्वर्गलोके महीपते

Còn ngài, ôi đại vương, bậc thông suốt mọi dharma và vững bền trong mọi bổn phận chính đạo; hãy hoan hỷ nơi cõi trời cùng Śakra (Indra).

Verse 48

ययातिरुवाच । किं मया तत्कृतं कर्म येन मय्यर्थिता तव । इंद्रस्य देवराजस्य तत्सर्वं मे वदस्व च

Yayāti nói: “Ta đã làm nghiệp gì mà khiến ngươi đến cầu thỉnh nơi ta? Hãy nói cho ta biết tất cả, về Indra—vị Thiên vương, vua của chư thiên.”

Verse 49

मातलिरुवाचमातलि उपरि टिप्पणी । यदशीतिसहस्राणि वर्षाणां हि त्वया नृप । दानपुण्यादिकं कर्म यज्ञैस्तु परिसाधितम्

Mātali nói: “Tâu Đại vương, suốt tám vạn năm, ngài quả đã đúng pháp mà thành tựu các công hạnh phước đức—như bố thí và những việc thiện khác—nhờ các lễ tế yajña.”

Verse 50

दिवं गच्छ महाराज कर्मणा स्वेन भूपते । सखित्वं देवराजेन कुरु गच्छ सुरालयम्

Hỡi Đại vương, bậc chúa tể cõi đất—nhờ chính nghiệp của mình, hãy lên cõi trời. Hãy kết bạn với Thiên vương Indra; hãy đến nơi cư ngụ của chư thiên.

Verse 51

पंचात्मकं शरीरं च भूमौ त्यज महामते । दिव्यरूपं समास्थाय भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान्

Hỡi bậc đại tâm, hãy bỏ nơi mặt đất thân này do năm đại tạo thành. Mang lấy hình tướng thần diệu, rồi thọ hưởng các lạc thú thuận theo điều tâm ý mong cầu.

Verse 52

यथायथा कृता भूमौ यज्ञा दानं तपश्च ते । तथातथा स्वर्गभोगाः प्रार्थयंते नरेश्वर

Hỡi bậc chúa của loài người, trên đất này tế lễ, bố thí và khổ hạnh được làm đến mức nào, thì phước lạc cõi trời cũng được cầu và đạt đến đúng mức ấy.

Verse 53

ययातिरुवाच । येन कायेन सिध्येत सुकृतं दुष्कृतं भुवि । मातले तत्कथं त्यक्त्वा गच्छेल्लोकमुपार्जितम्

Yayāti nói: “Với thân nào mà ở cõi đất này người ta thành tựu công đức và tội lỗi, hỡi Mātali, làm sao có thể bỏ chính thân ấy mà vẫn đi đến cõi giới mình đã tạo được?”

Verse 54

मातलिरुवाच । यत्रैवोपार्जितं कायं पंचात्मकमिदं नृप । तत्तत्रैव परित्यज्य दिव्येनैव व्रजंति तम्

Mātali nói: Tâu Đại vương, thân này do năm đại hợp thành, được thọ nhận ở nơi nào thì cũng bị xả bỏ ngay tại nơi ấy; rồi chỉ với thân thể thiêng liêng (vi tế) họ mới tiến về cõi ấy.

Verse 55

इतरे मानवाः सर्वे पापपुण्यप्रसाधकाः । तेऽपि कायं परित्यज्य अधऊर्ध्वं व्रजंति वै

Còn mọi người khác, những kẻ được định hình bởi tội và phước, họ cũng vậy: sau khi lìa bỏ thân xác, quả thật đi xuống hoặc đi lên.

Verse 56

ययातिरुवाच । पंचात्मकेन कायेन सुकृतं दुष्कृतं नराः । उत्पाद्यैव प्रयांत्येव अधऊर्ध्वं तु मातले

Yayāti nói: Hỡi Mātali, với thân do năm đại tạo thành, con người gây nên cả phước lẫn tội; và sau khi đã tạo, họ ra đi—hoặc xuống, hoặc lên.

Verse 57

को विशेषो हि धर्मज्ञ भूमौ कायं परित्यजेत् । पापपुण्यप्रभावाद्वै कायस्य पतनं भवेत्

Hỡi bậc thông hiểu dharma, có điều gì đặc biệt trong việc bỏ thân trên mặt đất? Quả thật do sức chi phối của tội và phước mà sự ngã rụng của thân (cái chết) xảy đến.

Verse 58

दृष्टांतो दृश्यते सूत प्रत्यक्षं मर्त्यमंडले । विशेषं नैव पश्यामि पापपुण्यस्य चाधिकम्

Hỡi Sūta, ngay trong cõi người hữu tử này, thí dụ ấy thấy rõ trước mắt; nhưng ta chẳng nhận ra sự khác biệt đặc biệt hay vượt trội nào giữa tội và phước.

Verse 59

सत्यधर्मादिकं कर्म येन कायेन मानवः । समर्जयति वै मर्त्यस्तं कस्माद्विप्रसर्जयेत्

Cớ sao kẻ phàm hữu tử lại nỡ vứt bỏ chính thân này, nhờ đó con người thực hành các hạnh như chân thật và chánh pháp, mà tích lũy công đức?

Verse 60

आत्मा कायश्च द्वावेतौ मित्ररूपावुभावपि । कायं मित्रं परित्यज्य आत्मा याति सुनिश्चितः

Tự ngã và thân xác—hai điều ấy quả thật như bạn hữu; nhưng bỏ lại người bạn là thân, Tự ngã nhất định ra đi.

Verse 61

मातलिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया राजन्कायं त्यक्त्वा प्रयाति सः । संबंधो नास्ति तेनापि समं कायेन चात्मनः

Mātali thưa: “Tâu Đại vương, lời ngài nói thật đúng. Bỏ thân rồi, người ấy ra đi. Vì thế, giữa cái ‘đi’ ấy (Tự ngã) và thân xác không có mối liên hệ chân thật; thân cũng chẳng đồng nhất với Tự ngã.”

Verse 62

यस्मात्पंचत्वरूपोऽयं संधिजर्जरितः सदा । जरया पीड्यमानस्तु व्याधिभिर्दूषितः सदा

Vì thân này mang tính năm đại, các khớp nối luôn hao mòn; nó không ngừng bị tuổi già bức bách và thường bị bệnh tật làm ô nhiễm.

Verse 63

जरादोषैः प्रभग्नोऽसौ अत्र स्थातुं स नेच्छति । आकुलव्याकुलो भूत्वा जीवस्त्यक्त्वा प्रयाति सः

Bị những khổ não của tuổi già nghiền nát, người ấy chẳng còn muốn ở lại nơi đây. Trong cơn bấn loạn rối bời, chúng sinh rời đi, bỏ lại thân xác.

Verse 64

सत्येन धर्मपुण्यैश्च दानैर्नियमसंयमैः । अश्वमेधादिभिर्यज्ञैस्तीर्थैः संयमनैस्तथा

Nhờ chân thật; nhờ các hạnh nghiệp đúng pháp và công đức; nhờ bố thí; nhờ các giới nguyện, niyama và tự chế; nhờ các tế lễ như Aśvamedha; nhờ các thánh địa (tīrtha); và cũng nhờ những pháp tu tiết chế—người ấy đạt được phước đức tâm linh như sở nguyện.

Verse 65

सुपुण्यैः सुकृतैश्चान्यैर्जरा नैव प्रधार्यते । पातकैश्च महाराज द्रवते कायमेव सा

Dẫu có công đức dồi dào và nhiều thiện hạnh khác, tuổi già cũng chẳng thể thật sự ngăn giữ; nhưng do tội lỗi, hỡi đại vương, nó làm thân này hao mòn tan rã.

Verse 66

ययातिरुवाच । कस्माज्जरा समुत्पन्ना कस्मात्कायं प्रपीडयेत् । मम विस्तरतस्त्वं च वक्तुमर्हसि सत्तम

Yayāti nói: “Tuổi già phát sinh từ đâu, và vì sao nó bức bách thân thể? Hỡi bậc hiền đức tối thượng, xin hãy giảng cho ta tường tận.”

Verse 67

मातलिरुवाच । हंत ते वर्णयिष्यामि जरायाः परिकारणम् । यस्माच्चेयं समुद्भूता कायमध्ये नृपोत्तम

Mātali nói: “Nào, ta sẽ thuật cho ngài nguyên nhân sâu xa của tuổi già—nó sinh khởi trong thân này ra sao, hỡi bậc vương tối thượng.”

Verse 68

पंचभूतात्मकः कायो विषयैः पंचभिः श्रितः । यदात्मा त्यजते राजन्स कायः परिधक्ष्यते

Thân này do năm đại (mahābhūta) cấu thành và nương nơi năm cảnh trần. Khi Ngã (Ātman) rời bỏ, hỡi đại vương, thân ấy liền được giao cho lửa thiêu.

Verse 69

वह्निना दीप्यमानस्तु सरसो ज्वलते नृप । तस्माद्विजायते धूमो धूमान्मेघाश्च जज्ञिरे

Tâu đức vua, khi lửa bùng cháy, hồ nước cũng như đang rực lửa; từ đó sinh ra khói, và từ khói ấy mây trời được sinh thành.

Verse 70

मेघादापः प्रवर्तंते अद्भ्यः पृथ्वी प्रकल्पते । जलमायाति साध्वी सा यथा नारी रजस्वला

Từ mây, nước tuôn chảy; từ nước, đất được hình thành. Đất hiền thiện ấy đầy ắp nước—như người nữ trong kỳ nguyệt sự.

Verse 71

तस्मात्प्रजायते गंधो गंधाद्रसो नृपोत्तम । रसात्प्रभवते चान्नमन्नाच्छुक्रं न संशयः

Vì thế hương thơm sinh khởi; từ hương thơm sinh ra vị, hỡi bậc vua tối thượng. Từ vị sinh ra thức ăn, và từ thức ăn sinh ra tinh dịch (śukra)—không chút nghi ngờ.

Verse 72

शुक्राद्धि जायते कायः कुरूपः काय एव च । यथा पृथ्वी सृजेद्गंधान्रसैश्चरति भूतले

Quả thật thân thể sinh từ tinh dịch (śukra)—dù xấu hay đẹp cũng chỉ là thân; như đất sinh ra hương thơm và vận hành trên mặt địa cầu cùng các vị.

Verse 73

तथा कायश्चरेन्नित्यं रसाधारो हि सर्वशः । गंधश्च जायते तस्माद्गंधाद्रसो भवेत्पुनः

Cũng vậy, nên luôn giữ thân vận động, vì thân là chỗ nương của vị theo mọi cách. Từ đó sinh ra hương, và từ hương lại phát sinh vị.

Verse 74

तस्माज्जज्ञे महावह्निर्दृष्टांतं पश्य भूपते । यथा काष्ठाद्भवेद्वह्निः पुनः काष्ठं प्रकाशयेत्

Từ đó, ngọn đại hỏa sinh khởi. Hỡi bậc quân vương, hãy xem thí dụ này: như lửa phát sinh từ gỗ, rồi chính ngọn lửa ấy lại soi sáng, hiển lộ gỗ ấy.

Verse 75

कायमध्ये रसादग्निस्तद्वदेव प्रजायते । तत्र संचरते नित्यं कायं पुष्णाति भूपते

Trong thân thể, từ rasa—tinh dịch dưỡng nuôi—mà hỏa sinh khởi; quả đúng như vậy. Nó luôn lưu hành nơi ấy và, hỡi bậc quân vương, nuôi dưỡng toàn thân.

Verse 76

यावद्रसस्य चाधिक्यं तावज्जीवः प्रशांतिमान् । चरित्वा तादृशं वह्निः क्षुधारूपेण वर्तते

Chừng nào rasa còn dư dật, chúng sinh còn an hòa; nhưng khi trạng thái ấy đã qua, nội hỏa vận hành dưới hình tướng của cơn đói.

Verse 77

अन्नमिच्छत्यसौ तीव्रः पयसा च समन्वितम् । प्रदानं लभते चान्नमुदकं चापि भूपते

Người ấy khát khao mãnh liệt thức ăn, lại kèm theo sữa; và, hỡi bậc quân vương, người ấy nhận được sự cúng dường—thức ăn và cả nước nữa.

Verse 78

शोणितं चरते वह्निस्तद्वद्वीर्यं न संशयः । यक्ष्मरोगो भवेत्तस्मात्सर्वकायप्रणाशकः

Hỏa lưu chuyển trong huyết; cũng vậy, vīrya (tinh lực) lưu hành—không nghi ngờ. Từ đó phát sinh bệnh yakṣmā (lao tổn), thứ bệnh hủy hoại toàn thân.

Verse 79

रसाधिक्यं भवेद्राजन्नथ वह्निः प्रशाम्यति । रसेन पीड्यमानस्तु ज्वररूपोभिजायते

Tâu Đại vương, khi “rasa” (dịch nuôi thân) quá thịnh thì hỏa tiêu hóa (jatharagni) bị suy; và khi bị rasa ấy áp bức, sốt phát sinh thành bệnh tật.

Verse 80

ग्रीवा पृष्ठं कटिं पायुं सर्वास्वेव तु संधिषु । आरुध्य तिष्ठते वह्निः काये वह्निः प्रवर्तते

Khi hỏa ấy leo lên cổ, lưng, eo, hậu môn và hết thảy các khớp, nó an trụ tại đó; do vậy hỏa trong thân vận hành khắp toàn thân.

Verse 81

तस्याऽधिक्यं चरेन्नित्यं कायं पुष्णाति सर्वतः । रसस्तु बंधमायाति बलरूपो भवेत्तदा

Nhờ thường xuyên duy trì sự sung mãn của yếu tố nuôi dưỡng ấy, thân thể được bồi bổ mọi bề. Khi đó rasa kết chặt vững vàng và trở thành hình tướng của sức lực.

Verse 82

अतिरिक्तो बलेनैव वीर्यान्मर्माणि चालयेत् । तेनैव जायते कामः शल्यरूपो भवेन्नृप

Tâu bệ hạ, năng lực (vīrya) quá độ, do sức mạnh thuần túy thúc đẩy, làm lay động các điểm mạch yếu (marma). Từ sự lay động ấy dục (kāma) sinh khởi và trở nên như gai nhọn gây đau.

Verse 83

सकामाग्निः समाख्यातो बलनाशकरो नृप । मैथुनस्य प्रसंगेन विनाशत्वं कलेवरे

Tâu Đại vương, đó gọi là “sakāmāgni”, ngọn lửa dục vọng làm tiêu hao sức lực. Do đắm chìm trong maithuna (giao hợp), thân thể đi đến suy hoại.

Verse 84

नारीं च संश्रयेत्प्राणी पीडितः कामवह्निना । मैथुनस्य प्रसंगेन मूर्छितः कामकर्शितः

Kẻ bị lửa dục thiêu đốt bèn nương tựa nơi người nữ; bị cuốn vào dịp giao hợp, liền ngất lịm—hao mòn vì ái dục.

Verse 85

तेजोहीनो भवेत्कायो बलहानिश्च जायते । बलहीनो यदा स्याद्वै दुर्बलो वह्निनेरितः

Khi thân thể mất đi quang lực sinh mệnh, sự suy giảm sức lực liền phát sinh; và khi thật sự vô lực, người ấy trở nên yếu nhược như bị lửa xô đẩy.

Verse 86

स वह्निः प्रचरेत्काये शोणितं शुक्रमेव च । शुक्रशोणितयोर्नाशाच्छून्यदेहोभिजायते

Ngọn lửa nội tại ấy lan khắp thân, thiêu nuốt cả huyết và tinh; khi huyết và tinh bị hủy hoại, thân trở nên rỗng không, vô sinh khí.

Verse 87

अतीव जायते वायुः प्रचंडो दारुणाकृतिः । विवर्णो दुःखसंतप्तः शून्यबुद्धिस्ततो भवेत्

Rồi một luồng phong khí cực dữ dội nổi lên, hung hãn và ghê rợn; người ấy tái nhợt, bị khổ đau thiêu đốt, và sau đó tâm trí trở nên trống rỗng, rối loạn.

Verse 88

दृष्टा श्रुता तु या नारी तच्चित्तो भ्रमते सदा । तृप्तिर्न जायते काये लोलुपे चित्तवर्त्मनि

Khi tâm bám chặt vào một người nữ—dù chỉ thấy hay chỉ nghe danh—thì ý luôn lang thang; trong thân bị lòng tham thúc đẩy, theo lối tâm xao động, sự mãn nguyện chẳng bao giờ sinh khởi.

Verse 89

विरूपश्च सुरूपश्च ध्यानान्मध्ये प्रजायते । बलहीनो यदा कामी मांसशोणितसंक्षयात्

Từ lúc thụ thai, đứa trẻ có thể sinh ra dị dạng hoặc đoan chính. Và khi người đàn ông bị dục vọng chi phối trở nên suy nhược do hao tổn thịt và huyết, thì những kết quả như vậy phát sinh.

Verse 90

पलितं जायते काये नाशिते कामवह्निना । तस्मात्संजायते कामी वृद्धो भूत्वा दिनेदिने

Khi thân thể bị lửa dục thiêu đốt, tóc bạc liền hiện ra. Vì thế, kẻ đắm dục, dẫu ngày ngày già đi, vẫn càng bị dục vọng thúc đẩy mạnh hơn.

Verse 91

सुरते चिंतते नारीं यथा वार्द्धुषिको नरः । तथातथा भवेद्धानिस्तेजसोऽस्य नरेश्वर

Muôn tâu Đại vương, như người đàn ông giữa lúc ái ân vẫn nghĩ đến một người nữ khác, thì cũng đúng như thế, sức lực và quang huy tâm linh của người ấy bị tổn giảm tương ứng.

Verse 92

तस्मात्प्रजायते कायो नाशरूपं समृच्छति । अग्निः प्रजायते भूयो जरारूपो न संशयः

Vì thế, thân này sinh ra rồi tất yếu đi đến hình tướng hoại diệt. Lại nữa, ngọn lửa phát sinh trở lại, mang hình tướng già suy—điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 93

प्राणिनां क्षयरूपेण ज्वरो भवति दारुणः । स्थावरा जंगमाः सर्वे ज्वरेण परिपीडिताः

Đối với muôn loài, cơn sốt trở nên ghê gớm khi mang hình tướng hao mòn, suy kiệt. Tất cả—cả loài bất động lẫn loài động vật—đều bị sốt hành hạ, bức bách.

Verse 94

नाशमायांति ते सर्वे बहुपीडा प्रपीडिताः । एतत्ते सर्वमाख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम्

Tất cả bọn họ, bị muôn nỗi khổ đau đè nén, đều đi đến diệt vong. Ta đã nói với ngươi hết thảy—còn biết nói gì thêm nữa?

Verse 95

एवमुक्तो महाराजो मातलिं वाक्यमब्रवीत्

Được nói như vậy, bậc đại vương liền thốt lời ấy với Mātali.