Shloka 61

The Episode of Vena: Purification, the ‘Vāsudevābhidhā’ Hymn, and the Dharma of Charity

Times, Tīrthas, Worthy Recipients

Devanagari script

पक्षं मासं दिनं यावन्न दत्तं वै यदाशनम् । तमेव वारयाम्येव भक्ष्याच्चैव नरोत्तमम्

Transliteration

pakṣaṃ māsaṃ dinaṃ yāvanna dattaṃ vai yadāśanam | tameva vārayāmyeva bhakṣyāccaiva narottamam

Translation

Chừng nào thức ăn đáng đem bố thí còn chưa được bố thí—dù nửa tháng, một tháng hay chỉ một ngày—ta ngăn chính bậc thiện nhân ấy khỏi việc thọ thực.

Word by Word

• पक्षम्: a fortnight
• पक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कालवाचक

• मासम्: a month
• मासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालवाचक

• दिनम्: a day
• दिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालवाचक

• यावत्: as long as; until
• यावत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधि-निर्देशक (as long as)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (given)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात; अवधारण/खलु-अर्थ (indeed)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• आशनम्: food; eating
• आशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• एव: only; indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphasis)

• वारयामि: I restrain; I prevent
• वारयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृ (धातु; वारयति-प्रयोग)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• भक्ष्यात्: from food/eating
• भक्ष्यात्: Apadana (Ablative source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भक्ष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थ (from eating/food)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• नर-उत्तमम्: the best of men
• नर-उत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (among men, the best)

Speaker

Unspecified (context-dependent within Bhūmi-khaṇḍa 39; likely a divine/ethical authority describing the consequence of not giving food/charity)

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: यावन्न = यावत् + न; यदाशनम् = यत् + आशनम्; तमेव = तम् + एव; वारयाम्येव = वारयामि + एव; भक्ष्याच्चैव = भक्ष्यात् + च + एव (त् + च → च्च);

FAQs

What practice does this verse encourage before eating?

It emphasizes giving what is meant to be given—especially food (anna-dāna)—before one partakes of one’s meal.

What is the ethical lesson taught here?

One should not consume resources selfishly; charity and rightful giving are presented as a prior duty, and neglecting it brings restraint or obstruction to enjoyment.

Does the verse specify how long this restraint lasts?

Yes. It states the restraint continues as long as the due gift of food has not been made—whether the delay is a day, a month, or a fortnight.