Adhyaya 121

Verse 1

कामोदोवाच । न विदुर्देवताः सर्वा यस्यांतं रूपमेव च । यस्मिल्लींनस्तु सर्वोयं स चैकात्मा प्रकथ्यते

Kāmoda nói: Chư thiên đều chẳng biết giới hạn của Ngài, cũng chẳng biết chân tướng của Ngài. Đấng mà trong Ngài toàn thể vũ trụ này tan hòa, được gọi là Nhất Ngã (Một Tự Ngã).

Verse 2

यस्या मायाप्रपंचस्तु संसारः शृणु नारद । कस्मात्प्रयाति संसारं मम स्वामी जगत्पतिः

Hỡi Nārada, hãy lắng nghe: saṃsāra chỉ là sự phô bày mênh mông của māyā của Nàng. Vậy cớ sao Chúa tể của ta—Đấng Chủ của thế gian—lại bước vào saṃsāra?

Verse 3

पापैश्चापि सुपुण्यैश्च नरोबद्धस्तु कर्मभिः । संसारं सरते विप्र हरिः कस्माद्व्रजेद्वद

Bị ràng buộc bởi nghiệp—cả tội lỗi lẫn công đức lớn—con người trôi lăn trong saṃsāra. Hỡi bậc Bà-la-môn, vậy vì sao và bằng cách nào Hari lại có thể bước vào vòng luân hồi? Xin hãy nói cho ta.

Verse 4

नारद उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्कृतं तेन चक्रिणा । भृगोरग्रे प्रतिज्ञातं यज्ञरक्षां करोम्यहम्

Nārada nói: “Hỡi Nữ Thần, xin hãy lắng nghe. Ta sẽ kể điều mà Đấng mang Luân xa đã làm. Trước mặt hiền thánh Bhṛgu, Ngài đã phát nguyện: ‘Ta sẽ hộ trì lễ tế (yajña).’”

Verse 5

इंद्रस्य वचनात्सद्यो गतोऽसौ दानवैः सह । योद्धुं विहाय गोविंदो भृगोश्चैव मखोत्तमम्

Theo lời Indra, Ngài lập tức lên đường cùng các Dānava. Govinda gác lại ý định giao chiến và đi đến makhayajña tối thượng của Bhṛgu.

Verse 6

मखं त्यक्त्वा गते देवे पश्चात्तैर्दानवोत्तमैः । आगत्य ध्वंसितः सर्वः स यज्ञः पापचेतनैः

Sau khi vị Thần đã rời đi, các Dānava hàng đầu kéo đến sau đó và với tâm ý tội lỗi đã phá hủy hoàn toàn lễ tế ấy.

Verse 7

हरिं क्रुद्धः स योगींद्रः शशाप भृगुरेव तम् । दशजन्मानि भुंक्ष्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः

Nổi giận, bậc chúa tể các yogin là Bhṛgu đã nguyền rủa chính Hari: “Bị ô nhiễm bởi lời nguyền của ta, ngươi sẽ chịu khổ trong mười kiếp sinh.”

Verse 8

कर्मणः स्वस्य संभोगं संभोक्ष्यति जनार्दनः । तन्निमित्तं त्वया देवि दुःस्वप्नः परिवीक्षितः

Janārdana nhất định sẽ thọ nhận quả báo từ chính hành nghiệp của Ngài; bởi duyên cớ ấy, hỡi Nữ Thần, nàng đã thấy giấc mộng điềm gở này.

Verse 9

इत्युक्त्वा तां गतो विप्रो ब्रह्मलोकं स नारदः । कृष्णस्यापि सुदुःखेन दुःखिता साभवत्तदा

Nói xong với nàng, hiền thánh Nārada liền lên đường về cõi Phạm Thiên (Brahmaloka). Bấy giờ nàng cũng sầu muộn, đau xót vì nỗi bi thương sâu nặng của Đức Kṛṣṇa.

Verse 10

रुरोद करुणं बाला हाहेति वदती मुहुः । गङ्गातीरोपविष्टा सा जलांते शृणु नन्दन

Thiếu nữ ấy khóc than thảm thiết, miệng luôn kêu “Ôi, ôi!” hết lần này đến lần khác. Ngồi trên bờ sông Gaṅgā, nàng vẫn ở ngay mép nước—hãy nghe đây, hỡi con.

Verse 11

सुनेत्राभ्यां तथाश्रूणि दुःखेनापि प्रमुंचति । तान्यश्रूणि प्रमुक्तानि गंगातोये पतंत्यपि

Từ đôi mắt đẹp của người, lệ vẫn tuôn rơi vì sầu khổ; và những giọt lệ ấy, khi đã rời mi, cũng rơi vào dòng nước sông Gaṅgā.

Verse 12

जले चैव निमज्जंति तस्याश्चाप्यश्रुबिंदवः । संभवंति पुनस्तात पद्मरूपाणि तानि च

Những giọt lệ của nàng cũng chìm xuống nước. Rồi này, hỡi người thân yêu, chính tại đó chúng lại sinh khởi, hóa thành những đóa sen—mang hình tướng hoa sen.

Verse 13

गंगातोये प्रफुल्लानि वाहितानि प्रयांति वै । ददृशे दानवश्रेष्ठो विष्णुमायाप्रमोहितः

Trong nước sông Gaṅgā, những đóa hoa nở rộ quả thật được thấy đang trôi theo dòng chảy. Bậc đứng đầu trong hàng Dānava trông thấy điều ấy—bị mê hoặc bởi māyā của Đức Viṣṇu.

Verse 14

दुःखजानि न जानाति मुनिना कथितान्यपि । हर्षेण महताविष्टः परिजग्राह सोऽसुरः

Ngay cả những hệ quả đau khổ do vị Muni nói ra cũng không thấm vào tâm hắn. Bị niềm hân hoan lớn lao bao phủ, tên A-tu-la ấy liền chấp nhận.

Verse 15

पद्मैस्तु पुष्पितैः सोपि पूजयेद्गिरिजाप्रियम् । सप्तकोटिभिर्दैत्येंद्रो विष्णुमायाप्रमोहितः

Hắn cũng nên thờ phụng Đấng được Girijā yêu mến (Śiva) bằng những đóa sen đang nở. Chúa tể loài Dānava, bị māyā của Viṣṇu làm mê hoặc, đã thực hiện lễ cúng với bảy koṭi đóa sen.

Verse 16

अथ क्रुद्धा जगद्धात्री शंकरं वाक्यमब्रवीत् । पश्यैतस्य विकर्म त्वं दानवस्य महामते

Bấy giờ Mẹ của muôn loài, nổi giận, nói với Śaṅkara những lời này: “Hỡi bậc đại tâm, hãy nhìn việc ác của tên Dānava ấy.”

Verse 17

शोकोत्पन्नानि पद्मानि गंगातोयगतानि वै । अयमेष प्रगृह्णाति कामाकुलितचेतनः

Những đóa sen sinh từ sầu muộn quả thật trôi theo dòng nước Gaṅgā. Còn người này—tâm trí rối loạn vì dục vọng—lại đi gom nhặt chính những đóa ấy.

Verse 18

पूजयेच्चापि दुष्टात्मा शोकसंतापकारकैः । दुःखजैः शोकजैः पुष्पैस्तैः सुश्रेयः कथं भवेत्

Dẫu kẻ tâm địa xấu có làm lễ thờ phụng bằng những phẩm vật gây sầu khổ và thiêu đốt—những đóa hoa sinh từ khổ đau và bi lụy—thì làm sao công đức cát tường chân thật có thể phát sinh?

Verse 19

यादृशेनापि भावेन मामेव परिपूजयेत् । तादृशेनापि भावेन अस्य सिद्धिर्भविष्यति

Dù với tâm trạng nào, ai chỉ một lòng thờ phụng Ta, thì chính với tâm ấy, sự thành tựu tâm linh của người ấy sẽ kết quả viên mãn.

Verse 20

सत्यध्यानविहीनोयं कामोदा न्यस्तमानसः । संजातः पापचारित्रो जहि देवि स्वतेजसा

Kāmodā này thiếu vắng thiền quán chân thật, tâm trí đã suy sụp; nay đã trở thành kẻ hạnh kiểm tội lỗi. Ôi Nữ Thần, xin diệt trừ nàng bằng chính quang huy của Ngài.

Verse 21

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं शंभोश्चैव महात्मनः । अस्यैव संक्षयं शंभो करिष्ये तव शासनात्

Nghe như vậy lời của Śambhu, bậc Đại Tâm, ôi Śambhu, theo mệnh lệnh của Ngài, ta sẽ chấm dứt chính mối nghi này.

Verse 22

एवमुक्त्वा ततो देवी तस्यापि वधकांक्षया । वर्त्तते हि विहुंडस्य वधोपायं व्यचिंतयत्

Nói xong như vậy, Nữ Thần—cũng mong hắn phải chết—vẫn chuyên chú, và quả thật bắt đầu suy tính phương kế giết Vihuṇḍa.

Verse 23

कृत्वा मायामयं रूपं ब्राह्मणस्य महात्मनः । पूजयेच्छंकरं नाथं सुपुष्पैः पारिजातजैः

Nhờ māyā mang hình tướng một vị brāhmaṇa đại tâm, người ấy nên thờ phụng Nātha Śaṅkara, Đấng Hộ Trì, bằng những đóa hoa pārijāta thù thắng.

Verse 24

समेत्य दानवः पापो दिव्यां पूजां विनाशयेत् । कामाकुलः सुदुःखार्तस्तद्गतो भावतत्परः

Đến nơi ấy, tên Dānava tội lỗi phá hoại lễ cúng thiêng; bị dục vọng khuấy động và khổ sầu dữ dội bức bách, tâm hắn chỉ cố định vào điều đó và hoàn toàn chuyên chú nơi đó.

Verse 25

विष्णोश्चैव महामायां पूर्वदृष्टां स दानवः । सस्मार दानवः पापः कामबाणैः प्रपीडितः

Tên Dānava gian ác, bị những mũi tên dục vọng hành hạ, lại nhớ đến Đại Ảo Lực (Mahāmāyā) của Viṣṇu mà hắn đã từng thấy trước kia.

Verse 26

तस्याः स्मरणमात्रेण कंदर्पेण बलीयसा । विरहाकुलदुःखार्तो रोदते हि मुहुर्मुहुः

Chỉ vừa nhớ đến nàng—bị Kāma (Kandarpa) hùng mạnh chế ngự—hắn, khổ sở vì nỗi đau ly biệt, lại bật khóc hết lần này đến lần khác.

Verse 27

कालाकृष्टः स दुष्टात्मा शोकजातानि तानि सः । परिगृह्य समायातः पूजनार्थी महेश्वरम्

Bị Thời Gian (Kāla) lôi kéo, kẻ tâm ác ấy gom nhặt những vật sinh từ sầu khổ rồi đến đó, với ý định thờ phụng Maheśvara (Śiva).

Verse 28

देव्या कृतां हि पूजां च सुपुष्पैः पारिजातजैः । तां निर्णाश्य सुलोभेन शोकजैः परिपूजयेत्

Hãy dỡ bỏ lễ cúng đã dâng lên Nữ Thần bằng những đóa pārijāta tươi đẹp; rồi vì lòng tham, lại làm lễ cúng thay thế bằng những bông hoa sinh từ sầu muộn.

Verse 29

नेत्राभ्यां तस्य दुष्टस्य बिंदवस्तेऽश्रुसंभवाः । अविरलास्ततो वत्स पतंति लिंगमस्तके

Hỡi người thân yêu, từ đôi mắt kẻ ác ấy, những giọt sinh từ lệ rơi không ngừng xuống đỉnh của liṅga.

Verse 30

देवी ब्राह्मणरूपेण तमुवाच महामते । को भवान्पूजयेद्देवं शोकाकुलमनाः सदा

Nữ Thần, hóa thân làm một bà-la-môn, nói với ông: “Hỡi bậc đại tâm, ai có thể thờ phụng Đấng Chúa khi lòng mãi rối bời sầu khổ?”

Verse 31

पतंत्यश्रूणि देवस्य मस्तके शोकजानि ते । अपवित्राणि मे ब्रूहि एतमर्थं ममाग्रतः

Những giọt lệ sinh từ sầu muộn của ngươi đang rơi trên đầu vị thần; hãy nói rõ trước mặt ta vì sao chúng là bất tịnh.

Verse 32

विहुंड उवाच । पूर्वं दृष्टा मया नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । सर्वलक्षणसंपन्ना कामस्यायतनं महत्

Vihuṃḍa nói: “Trước kia ta đã thấy một người nữ, đầy đủ mọi kho báu phúc lộc, trọn vẹn mọi tướng lành—quả là một nơi nương tựa lớn của dục vọng.”

Verse 33

तस्या मोहेन संदग्धः कामेनाकुलतां गतः । तया प्रोक्तं हि संभोगे देहि मे दायमुत्तमम्

Bị thiêu đốt bởi mê lầm vì nàng và bị dục vọng làm cho rối loạn, ta trở nên bấn loạn; và vào lúc giao hoan, nàng nói: “Hãy ban cho ta dāya thượng hạng (phần chia/hồi môn).”

Verse 34

कामोदसंभवैः पुष्पैः पूजयस्व महेश्वरम् । तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे परिक्षिप

Hãy thờ phụng Maheśvara bằng những đóa hoa sinh từ Kāmodā; rồi đặt lên cổ ta vòng hoa kết từ chính những đóa ấy.

Verse 35

कोटिभिः सप्तसंख्यातैः पूजयस्व महेश्वरम् । तदर्थं पूजयाम्येव ईश्वरं फलदायकम्

Hãy thờ phụng Maheśvara bằng bảy koṭi lễ vật; chính vì mục đích ấy, ta quả thật thờ lạy Chúa Tể—Đấng ban quả báo, ban thành tựu.

Verse 36

कामोदसंभवैः पुष्पैर्दुर्लभैर्देवदानवैः । श्रीदेव्युवाच । क्व ते भावः क्व ते ध्यानं क्व ते ज्ञानं दुरात्मनः

Với những đóa hoa sinh từ Kāmodā—hiếm có đến nỗi chư thiên và a-tu-la cũng khó được—Śrī Devī phán: “Tâm thành của ngươi ở đâu? Thiền định của ngươi ở đâu? Trí giác của ngươi ở đâu, hỡi kẻ tâm tà?”

Verse 37

ईश्वरस्यापि संबंधो नास्ति किंचित्त्वयैव हि । कामोदाया वरं रूपं कीदृशं वद सांप्रतम्

Ngay cả với Īśvara, ngươi thật chẳng có chút liên hệ nào. Nay hãy nói: hình tướng thù thắng của Kāmodā hiện giờ ra sao?

Verse 38

क्व लब्धानि सुपुष्पाणि तस्या हास्योद्भवानि च । विहुंड उवाच । भावं ध्यानं न जानामि न दृष्टा सा मया कदा

“Những đóa hoa đẹp ấy được lấy từ đâu, và những điều phát sinh từ tiếng cười của nàng từ đâu mà có?” Vihuṇḍa thưa: “Ta chẳng biết tâm niệm hay thiền định của nàng; ta chưa từng thấy nàng bao giờ.”

Verse 39

गंगातोयगतान्येव परिगृह्णामि नित्यशः । तैरहं पूजयाम्येकं शंकरं प्रवदाम्यहम्

Ta luôn chỉ thọ nhận những vật đã chạm vào nước thiêng sông Gaṅgā. Với những vật ấy, ta thờ phụng duy nhất Śaṅkara—đó là điều ta tuyên cáo.

Verse 40

ममाग्रे कथितं विप्र शुक्रेणापि महात्मना । वचनात्तस्य देवेशमर्चयामि दिनदिने

Hỡi Bà-la-môn, điều ấy đã được nói trước mặt ta, ngay cả bởi bậc đại tâm Śukra. Theo lời chỉ dạy của ngài, ta thờ phụng Đấng Chúa tể chư thiên ngày qua ngày.

Verse 41

एतत्ते सर्वमाख्यातं यच्च पृष्टोस्मि सांप्रतम् । श्रीदेव्युवाच । कामोदारोदनाज्जातैः पुष्पैस्तैर्दुःखसंभवैः

“Tất cả điều ấy ta đã thuật cho ngươi, đúng như điều ngươi vừa hỏi.” Śrī Devī nói: “Với những đóa hoa sinh từ tiếng khóc thảm của Kāma—những hoa có nguồn gốc từ sầu khổ— …”

Verse 42

लिंगमर्चयसे दुष्ट प्रभाते नित्यमेव च । यादृशेनापि भावेन पुष्पैश्च यादृशैस्त्वया

Hỡi kẻ ác, ngươi sáng nào cũng không hề bỏ sót mà thờ phụng Liṅga; nhưng với tâm ý thế nào, và với hoa phẩm loại nào ngươi dâng cúng, thì đều như thế cả.

Verse 43

अर्चितो देवदेवेशस्तादृशं फलमाप्नुहि । दिव्यपूजां विनाश्यैवं शोकपुष्पैः प्रपूजसि

Dẫu ngươi có thờ phụng Đấng Chúa tể của chư thiên, ngươi cũng sẽ nhận lấy quả báo đúng như thế. Bởi đã làm hư hoại sự cúng tế thiêng liêng, nay ngươi lại dâng cúng bằng những đóa hoa sầu muộn.

Verse 44

असौ दोषस्तवैवाद्य समुत्पन्नः सुदारुणः । तस्माद्दण्डं प्रदास्यामि भुंक्ष्व स्वकर्मजं फलम्

Lỗi lầm nghiêm trọng này đã nảy sinh trong ngươi hôm nay; do đó ta sẽ trừng phạt ngươi - hãy gánh chịu quả báo do chính hành động của mình.

Verse 45

तस्या वाक्यं समाकर्ण्य कालकृष्टो बभाष ताम् । रे रे दुष्ट दुराचार मम कर्मप्रदूषक

Nghe những lời của bà, kẻ bị Thời gian thúc đẩy đã nói với bà: 'Này! Ngươi là kẻ độc ác, hành kiểm xấu xa - kẻ làm hỏng bổn phận của ta!'

Verse 46

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । इत्युक्त्वा ब्राह्मणं तं स निशितं खड्गमाददे

'Ta sẽ chém ngươi ngay tại đây bằng thanh kiếm này - điều đó không còn nghi ngờ gì nữa.' Nói xong với vị Bà-la-môn đó, hắn cầm lấy thanh kiếm sắc bén.

Verse 47

हंतुकामः स दुष्टात्मा अभ्यधावत दानवः । सा देवी विप्ररूपेण संक्रुद्धा परमेश्वरी

Với ý định giết chóc, tên quỷ ác độc đó lao tới. Nhưng Nữ thần tối cao, trong hình dáng của một vị Bà-la-môn, đã trở nên phẫn nộ.

Verse 48

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । स्वस्थानमागतं दृष्ट्वा हुंकारं विससर्ज ह । तेन हुंकारनादेन पतितो दानवाधमः

Thấy hắn tiến lại gần vị trí của mình, bà phát ra tiếng gầm 'Hum' dữ dội; và bởi âm thanh đó, tên Danava đê hèn nhất đã ngã gục.

Verse 49

निश्चेष्टः कामरूपेण वज्राहत इवाचलः । पतिते दानवे तस्मिन्सर्वलोकविनाशके

Bị Kāmarūpa đánh gục, chàng nằm bất động như ngọn núi bị lưỡi vajra (sét trời) bổ vỡ, khi tên dạ-xoa/đà-na-va hủy diệt muôn cõi ấy ngã xuống.

Verse 50

लोकाः स्वास्थ्यं गताः सर्वे दुःखतापविवर्जिताः । एतस्मात्कारणाद्वत्स सा स्त्री वै परिदेवति

Muôn cõi đều trở lại an lành, lìa mọi sầu khổ và nung đốt. Chính vì lẽ ấy, hỡi con yêu, người nữ kia quả thật đang than khóc.

Verse 51

गंगातीरे वरारोहा दुःखव्याकुलमानसा । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्

Bên bờ sông Gaṅgā, hỡi phu nhân cao quý, tâm nàng rối bời vì sầu muộn. Mọi điều nàng đã hỏi, nay ta đã thuật rõ trọn vẹn cho nàng.

Verse 52

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा सुपुत्रं तं कुंजलो अंडजेश्वरः । विरराम महाप्राज्ञः किञ्चिन्नोवाच भूपते

Viṣṇu phán: Nói xong với người con hiền ấy, Kuñjala—chúa tể loài sinh từ trứng (chim muông)—liền lặng thinh. Hỡi đại vương, bậc đại trí ấy không nói thêm lời nào nữa.