Shloka 59

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

च्यवनेशार्चनान्मर्त्यः शिवस्यानुचरो भवेत् । प्रजापालेशमभ्यर्च्य धनधान्यान्वितो भवेत् ॥ ५९ ॥

Transliteration

cyavaneśārcanānmartyaḥ śivasyānucaro bhavet | prajāpāleśamabhyarcya dhanadhānyānvito bhavet || 59 ||

Translation

Do thờ phụng Cyavaneśa, phàm nhân trở thành kẻ tùy tùng của Śiva. Do thờ phụng Prajāpāleśa, người ấy được đầy đủ tài sản và lương thực, thóc gạo dồi dào.

Word by Word

• च्यवनेशार्चनात्: from worship of Cyavaneśa
• च्यवनेशार्चनात्: हेतु/अपादान (Hetu/Source; Ablative)
• Type: Noun
• Root: च्यवनेश + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘च्यवनेशस्य अर्चनम्’ (from worship of Cyavaneśa)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शिवस्य: of Śiva
• शिवस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अनुचरः: attendant/follower
• अनुचरः: कर्तृपूरक (Predicate nominative/प्रथमा-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनुचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: may become
• भवेत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• प्रजापालेशम्: Prajāpāleśa (a deity/shrine)
• प्रजापालेशम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रजापाल + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः ‘प्रजापालस्य ईशः’ (lord of Prajāpāla / Prajāpāleśa)

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभावः; ‘अभ्यर्च्य’ (having worshipped)

• धनधान्यान्वितः: endowed with wealth and grain
• धनधान्यान्वितः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: धन + धान्य + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्वः ‘धनं च धान्यं च’ + अन्वित (endowed with wealth and grain)

• भवेत्: may become
• भवेत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Cyavaneśa
• Shiva
• Prajāpāleśa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that specific forms of worship (arcana) at sacred contexts yield distinct fruits: devotion to Cyavaneśa leads to closeness with Śiva (becoming His anucara), while worship of Prajāpāleśa grants worldly stability through prosperity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is presented as focused, name-and-form based worship (īṣṭa-devatā arcana) where sincere reverence brings both spiritual affiliation (service to Śiva) and supportive material outcomes, encouraging steady devotional practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual application is implied: arcana/abhyarcana (proper worship procedure) and phala-śruti logic—linking correct observance of worship to defined results—aligning with Kalpa-style ritual discipline rather than grammar or astrology.