Shloka 162

Prayaga-mahatmya

Glory of Prayaga and the Magha Bath at Triveni

Devanagari script

पंचयोजनविस्तीर्णे प्रयागस्य तु मंडले । विपन्नो यत्र कुत्राप्यनाशकं व्रतमास्थितः ॥ १६२ ॥

Transliteration

paṃcayojanavistīrṇe prayāgasya tu maṃḍale | vipanno yatra kutrāpyanāśakaṃ vratamāsthitaḥ || 162 ||

Translation

Trong phạm vi linh thiêng của Prayāga, rộng năm yojana, dù người đang khốn khó—ở bất cứ nơi đâu—nếu thọ trì hạnh nguyện anāśaka (nhịn ăn), cũng đạt được công năng tâm linh không hề sai chạy.

Word by Word

• पञ्च-योजन-विस्तीर्णे: in (a region) spread over five yojanas
• पञ्च-योजन-विस्तीर्णे: अधिकरणविशेषणम् (Locative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + विस्तीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसक/पुं (सप्तमी-एकवचन रूपे), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; परिमाणवाचक-तत्पुरुषः (पञ्चयोजनैः विस्तीर्णम्)

• प्रयागस्य: of Prayāga
• प्रयागस्य: सम्बन्धः (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• तु: indeed; and
• तु: सम्बन्धसूचक (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• मण्डले: in the region/circuit
• मण्डले: अधिकरणम् (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• विपन्नः: distressed; fallen into hardship
• विपन्नः: कर्तृविशेषणम् (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-पद् (धातु) → विपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अर्थः—दुर्गतः/आपन्नः

• यत्र: where
• यत्र: देशाधिकरण-निर्देशक (Locative relative)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb: where)

• कुत्रापि: anywhere
• कुत्रापि: देश/व्याप्ति-निर्देशक (Indefinite locative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: कुत्र (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययसमूहः; कुत्र (anywhere/where) + अपि (even/any)

• अनाशकम्: without food; fasting
• अनाशकम्: कर्मविशेषणम् (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनाशक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (न + आशक/अशन = without eating)

• व्रतम्: vow; observance
• व्रतम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आस्थितः: having undertaken; observing
• आस्थितः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-स्था (धातु) → आस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अर्थः—अनुष्ठितवान्/स्थितः (having undertaken/observing)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Anāśaka-vrata (fasting vow)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Prayaga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It declares Prayāga’s sanctity as a powerful kṣetra: within its five-yojana sacred mandala, even a person in hardship gains assured merit by observing a sincere fasting vow.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting a simple, accessible vrata (fasting) performed in a holy realm, the verse supports bhakti-oriented practice—self-restraint and faith offered in a tīrtha context as an act of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily kalpa (ritual discipline) is implied: the structured observance of a vrata (anāśaka/fasting) and the importance of kṣetra (place) in determining ritual-phala (result).