Shloka 61

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

Devanagari script

स्वाध्यायं प्राङ्मुखः कृत्वा तर्पयेद्देवमानवान् । ऋषीन्पितॄन्हि स्वीयांश्च विधिवन्नामगोत्रवित् ॥ ६१ ॥

Transliteration

svādhyāyaṃ prāṅmukhaḥ kṛtvā tarpayeddevamānavān | ṛṣīnpitṝnhi svīyāṃśca vidhivannāmagotravit || 61 ||

Translation

Sau khi làm svādhyāya (tự tụng học Veda) với mặt hướng về phương Đông, người ấy nên dâng tarpaṇa—rưới nước cúng—cho chư thiên và loài người; lại dâng cho các ṛṣi, cho tổ tiên (pitṛ) và cho thân quyến đã khuất của mình, đúng nghi thức, với sự hiểu biết về danh xưng và gotra (dòng tộc).

Word by Word

• स्वाध्यायम्: self-study/recitation (of Veda)
• स्वाध्यायम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वाध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्राङ्-मुखः: facing east
• प्राङ्-मुखः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्राङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (प्राङ् एव मुखं यस्य) ‘east-facing’

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having done/made’

• तर्पयेत्: should satisfy/offer libations to
• तर्पयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप्/तर्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• देव-मानवान्: gods and humans
• देव-मानवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (देवाश्च मानवाश्च)

• ऋषीन्: sages
• ऋषीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पितṝन्: ancestors
• पितṝन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (पितृ-शब्द)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• स्वीयान्: one's own (kinsmen)
• स्वीयान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• विधिवत्: according to prescribed rule
• विधिवत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb) ‘according to rule’

• नाम-गोत्र-वित्: knower of (their) name and lineage
• नाम-गोत्र-वित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाम (प्रातिपदिक) + गोत्र (प्रातिपदिक) + विद् (धातु/प्रातिपदिक ‘वित्’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (नामगोत्रे वेत्ति इति)

Speaker

Narada (teaching in a dharma/ritual instruction context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Devas
• Manavas
• Rishis
• Pitrs

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links svādhyāya (inner purification through Vedic recitation) with tarpaṇa (gratitude and duty toward devas, ṛṣis, pitṛs, and relatives), presenting a complete dharmic cycle of learning followed by offering and remembrance.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing disciplined worshipful actions—svādhyāya and tarpaṇa—performed with reverence and correctness, it frames devotion as expressed through daily sacred duty (nitya-karma) that honors divine and ancestral orders.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It emphasizes ritual correctness (Kalpa) and the importance of proper identification through nāma and gotra—supported by śāstric procedure and linguistic precision (Vyākaraṇa/Smṛti-based usage) in performing offerings.