Shloka 45

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

Devanagari script

स्नानकाले विशेषेण चोपस्थाय जले शुचिः । स्मरेन्नारायणं ध्यायेद्धस्ते काये च विन्यसेत् ॥ ४५ ॥

Transliteration

snānakāle viśeṣeṇa copasthāya jale śuciḥ | smarennārāyaṇaṃ dhyāyeddhaste kāye ca vinyaset || 45 ||

Translation

Vào lúc tắm gội, nhất là khi ấy, người hành trì nên đứng trong nước với sự thanh tịnh; hãy tưởng niệm Nārāyaṇa, quán niệm Ngài, và thực hành nyāsa bằng cách đặt (chân ngôn) lên đôi tay và lên thân thể.

Word by Word

• स्नानकाले: at the time of bathing
• स्नानकाले: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: स्नान-काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्नानस्य कालः)

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: क्रियाविशेषण (अव्ययार्थक-तृतीया)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (instrumental used adverbially)

• च: and
• च: समुच्चय (समुच्चयार्थक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• उपस्थाय: having approached/standing near
• उपस्थाय: पूर्वकाल-क्रिया (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; अर्थः ‘उपस्थित्वा/उपगम्य’

• जले: in water
• जले: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• शुचिः: pure/clean
• शुचिः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (कर्तृ-विशेषण)

• स्मरेत्: should remember
• स्मरेत्: क्रिया (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नारायणम्: Nārāyaṇa
• नारायणम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• ध्यायेत्: should meditate
• ध्यायेत्: क्रिया (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हस्ते: in/on the hand
• हस्ते: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• काये: in/on the body
• काये: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (समुच्चयार्थक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• विन्यसेत्: should place/arrange (nyāsa)
• विन्यसेत्: क्रिया (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: वि-न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narayana
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It makes bathing a conscious sādhana: physical purification is joined with remembrance (smaraṇa), meditation (dhyāna), and mantra-placement (nyāsa) centered on Nārāyaṇa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as continuous smaraṇa—remembering Nārāyaṇa even during routine acts like bathing—so daily karma becomes devotion through focused mind and reverent practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure (kalpa/ācāra) is emphasized through snāna-vidhi and nyāsa—methodical placement of mantra on hands and body as a practical discipline of worship.