Shloka 23

Glory of Puruṣottama: Pañcatīrthī Observance and Narasiṃha Worship

Devanagari script

कल्पवृक्षं ततो गत्वा कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् । पूजयेत्परया भक्त्या मंत्रेणानेन तं वटम् ॥ २३ ॥

Transliteration

kalpavṛkṣaṃ tato gatvā kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam | pūjayetparayā bhaktyā maṃtreṇānena taṃ vaṭam || 23 ||

Translation

Rồi, đến cây Kalpavṛkṣa ban điều như ý, hãy đi nhiễu quanh ba vòng. Hãy thờ phụng cây đa ấy với lòng bhakti tối thượng, bằng chính thần chú này.

Word by Word

• कल्पवृक्षम्: the Kalpa tree
• कल्पवृक्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कल्प + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष: 'कल्पस्य वृक्षः' (wish-fulfilling tree)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रमवाचक); 'then'

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (gerund), पूर्वकाल; having gone

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (gerund), पूर्वकाल; having done/made

• तम्: that (tree)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; Accusative singular pronoun

• त्रिः: three times
• त्रिः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः (अव्यय)
• Form: अव्यय (संख्यावाचक क्रियाविशेषण); adverb 'thrice'

• प्रदक्षिणम्: circumambulation
• प्रदक्षिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्र + दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; Accusative singular (object of 'kṛtvā')

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन; Optative/imperative sense: 'should worship'

• परया: with supreme
• परया: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; Instrumental singular; qualifies भक्त्या

• भक्त्या: devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; Instrumental singular

• मन्त्रेण: with a mantra
• मन्त्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; Instrumental singular

• अनेन: with this
• अनेन: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; Instrumental singular; qualifies मन्त्रेण

• तम्: that
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; Accusative singular pronoun

• वटम्: banyan tree
• वटम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; Accusative singular

Speaker

Narada (teaching in a Tirtha/Vrata-vidhi sequence; dialogue tradition with Sanatkumara brothers in Book 2 contexts)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Kalpavriksha
• Vata (Banyan tree)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames sacred-tree worship as a complete devotional act: approaching the holy tree, performing three clockwise circumambulations, and offering puja with mantra—linking external rite to inner bhakti.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is emphasized as the core (parayā bhaktyā): the ritual actions (going, pradakshina, puja) become spiritually effective when performed with wholehearted devotion and mantra-focused reverence.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure (Kalpa) is implied: the prescribed count (three pradakshinas), clockwise movement (pradakṣiṇā), and mantra-application in worship—core elements of practical vaidika/paurāṇika vidhi.