Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 49›Shloka 54
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 54

Tīrtha-yātrā-varṇana

Description of Pilgrimage to the Sacred Fords

Devanagari script

तदा विमुक्तेति सुरैर्हरस्य नाम स्मृतं पुण्यतमाक्षराढ्यम् । मोक्षप्रदं स्थावरजंगमानां ये प्राणिनः पञ्चतां यांति तत्र ॥ ५४ ॥

Transliteration

tadā vimukteti surairharasya nāma smṛtaṃ puṇyatamākṣarāḍhyam | mokṣapradaṃ sthāvarajaṃgamānāṃ ye prāṇinaḥ pañcatāṃ yāṃti tatra || 54 ||

Translation

Bấy giờ chư thiên tưởng niệm danh xưng của Hari: “Vimukta” — danh hiệu chí thánh, giàu những âm tiết linh thiêng. Danh ấy ban mokṣa: mọi loài hữu tình, dù bất động hay chuyển động, hễ tại đó trở về trạng thái của năm đại (ngũ đại) thì đều đạt giải thoát.

Word by Word
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
विमुक्ता‘Vimuktā’
विमुक्ता:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इति-शब्देन नामरूपेण (as a name)
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative)
सुरैःby the gods
सुरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
हरस्यof Hara (Śiva)
हरस्य:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
नामname
नाम:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन
स्मृतम्is called/remembered
स्मृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘स्मृत’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे/कर्मणि—‘is remembered/called’
पुण्यतम-अक्षर-आढ्यम्rich in most sacred syllables
पुण्यतम-अक्षर-आढ्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुण्यतम (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (अक्षरैः आढ्यम्; पुण्यतमम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नाम)
मोक्ष-प्रदम्granting liberation
मोक्ष-प्रदम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक) + प्रद (कृदन्त-प्रातिपदिक, √दा)
Formउपपद-तत्पुरुष (मोक्षं प्रददाति), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नाम)
स्थावर-जङ्गमानाम्of immobile and mobile beings
स्थावर-जङ्गमानाम्:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (स्थावराः च जङ्गमाः च), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धः (प्राणिनः)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; सम्बन्धक-यः-तद्
प्राणिनःliving beings
प्राणिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेष्य
पञ्चताम्death (state of five-ness)
पञ्चताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्चता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘पञ्चत्व’ = death (becoming five elements)
यान्तिgo/attain
यान्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
Speaker

Suta (narrating the Tirtha-Mahatmya; within the Purana’s discourse tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
H
Hari
S
Suras (Devas)

FAQs

It declares that remembrance/utterance of Hari’s sacred name “Vimukta,” especially in a tirtha context, is itself a moksha-giving power, extending compassionately to all beings who die there.

It centers liberation on nāma-smṛti—devotional remembrance of Hari’s name—showing bhakti as an accessible means where divine grace operates through the holy name.

The verse implicitly highlights Śikṣā and Vyākaraṇa principles: the sanctity and efficacy of “akṣara” (syllables) in correct name-recitation/remembering, a core idea behind mantra and liturgical pronunciation.

←Previous Verse
Next Verse→