Shloka 41

Tīrtha-yātrā-varṇana

Description of Pilgrimage to the Sacred Fords

Devanagari script

तत्फलं ललितायाश्च वाराणस्यां प्रदर्शनात् । मासि मासि चतुर्थ्यां तु तस्मिन्काल उपोषितः ॥ ४१ ॥

Transliteration

tatphalaṃ lalitāyāśca vārāṇasyāṃ pradarśanāt | māsi māsi caturthyāṃ tu tasminkāla upoṣitaḥ || 41 ||

Translation

Công đức ấy cũng đạt được nhờ được chiêm bái (darśana) Thánh Nữ Lalitā tại Vārāṇasī; hơn nữa, ai vào đúng thời ấy mà giữ trai giới, nhịn ăn vào ngày Caturthī (mồng bốn âm lịch) mỗi tháng, cũng được phước báu ấy.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun) used adjectivally

• फलम्: fruit/result
• फलम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ललितायाः: of Lalitā
• ललितायाः: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ललिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• वाराणस्याम्: in Vārāṇasī
• वाराणस्याम्: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• प्रदर्शनात्: from (the act of) showing/visiting
• प्रदर्शनात्: अपादान (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• मासि: in a month
• मासि: अधिकरण (Time-location/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in (each) month’

• मासि: month by month
• मासि: अधिकरण (Time-location/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (repetition) for distributive sense

• चतुर्थ्याम्: on the fourth (tithi)
• चतुर्थ्याम्: अधिकरण (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक (lunar day)

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (contrast/emphasis)

• तस्मिन्: at that
• तस्मिन्: अधिकरण (Time/Place locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम

• काले: time
• काले: अधिकरण (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• उपोषितः: having fasted
• उपोषितः: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप-वास् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘one who has fasted’

Speaker

Sūta (narrating the tīrtha-māhātmya dialogue of Uttara-Bhāga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Lalitā
• Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It equates the spiritual merit (phala) of a praised practice with two accessible acts in Kāśī: Lalitā-devī darśana in Vārāṇasī and regular monthly Caturthī fasting, highlighting tīrtha-darśana and vrata as direct means to accrue puṇya.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here through darśana (reverent visitation/vision of the deity) and disciplined observance (upavāsa on Caturthī). The verse frames devotion as embodied practice—showing up at the sacred place and keeping a recurring vow.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implicitly uses calendrical/ritual timing based on tithi (Caturthī), which relates to Jyotiṣa (Vedāṅga astrology) for determining lunar days and scheduling vrata observances.