Shloka 96

The Procedure for Offering Piṇḍa (Funerary Rice-balls) — Gayā-māhātmya

Devanagari script

मुंडपृष्ठनगाधस्तात्फल्गुतीर्थमनुत्तमम । अत्र श्राद्धादिना सर्वे पितरो मोक्षमाप्नुयुः ॥ ९६ ॥

Transliteration

muṃḍapṛṣṭhanagādhastātphalgutīrthamanuttamama | atra śrāddhādinā sarve pitaro mokṣamāpnuyuḥ || 96 ||

Translation

Bên dưới núi Muṇḍapṛṣṭha là thánh địa Phalgu vô song. Tại đây, nhờ cử hành śrāddha và các nghi lễ liên hệ, tất cả tổ tiên đều đạt giải thoát (mokṣa).

Word by Word

• मुण्डपृष्ठनग-अधस्तात्: below Mount Muṇḍapṛṣṭha
• मुण्डपृष्ठनग-अधस्तात्: अधिकरण/देश (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: मुण्ड (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक) + नग (प्रातिपदिक) + अधस्तात् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययत्वेन प्रयोगः; अर्थः—‘मुण्डपृष्ठनगस्य अधः’ (below Mount Muṇḍapṛṣṭha)

• फल्गुतीर्थम्: Phalgu-tīrtha
• फल्गुतीर्थम्: कर्म/विषय (Object/topic)
• Type: Noun
• Root: फल्गु (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying फल्गुतीर्थम्)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• श्राद्धादिना: by śrāddha and the like (rites)
• श्राद्धादिना: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्राद्धम् आदि यस्य तत्/श्राद्ध-आदि-कर्मणा)

• सर्वे: all
• सर्वे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying पितरः)

• पितरः: the ancestors
• पितरः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आप्नुयुः: would attain / may attain
• आप्नुयुः: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

Speaker

Narada (describing the tirtha-mahatmya to the Sanatkumara brothers)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Phalgu Tirtha
• Muṇḍapṛṣṭha Mountain
• Pitaras (ancestors)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates Phalgu Tirtha as an exceptional pilgrimage site where pitṛ-kārya (ancestral duties) such as śrāddha are said to directly aid the ancestors in attaining mokṣa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While focused on pitṛ-dharma, it supports bhakti in practice by framing ritual offerings and pilgrimage as faith-filled acts done in a sacred kṣetra, oriented toward liberation rather than mere worldly merit.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: śrāddha and allied rites are presented as structured Vedic duties whose correct performance at a tirtha yields specific spiritual results for the pitaras.