Shloka 5

The Account of Mohinī (Mohinī-kathanam): Ekādaśī Nirṇaya, Daśamī Boundary, and Aruṇodaya

Devanagari script

एकादशीव्रतं भिन्नं वैष्णवानां महात्मनाम् । नित्यं पक्षद्वये प्रोक्तं विधिना त्रिदिनात्मके ॥ ५ ॥

Transliteration

ekādaśīvrataṃ bhinnaṃ vaiṣṇavānāṃ mahātmanām | nityaṃ pakṣadvaye proktaṃ vidhinā tridinātmake || 5 ||

Translation

Lời nguyện Ekādaśī, được các bậc đại tâm Vaiṣṇava giữ gìn một cách đặc thù, được dạy phải thực hành đều đặn trong cả hai nửa tháng, theo nghi thức đúng pháp kéo dài ba ngày.

Word by Word

• एकादशीव्रतम्: the Ekādaśī vow
• एकादशीव्रतम्: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: एकादशी + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘एकादश्याः व्रतम्’)

• भिन्नम्: distinct, different
• भिन्नम्: विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (कृदन्त; √भिद् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• वैष्णवानाम्: of the Vaiṣṇavas
• वैष्णवानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• महात्मनाम्: of the great-souled
• महात्मनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; बहुव्रीहि-समासान्त-प्रातिपदिक (lexical)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative): ‘always’

• पक्षद्वये: in both fortnights
• पक्षद्वये: अधिकरण (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: पक्ष + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पक्षयोः द्वयम्’), locative: ‘in both fortnights’

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: प्रोक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) + क्त, प्र-उपसर्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP): ‘is said/declared’

• विधिना: by rule, according to procedure
• विधिना: करण (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (by means of/according to rule)

• त्रिदिनात्मके: in the three-day form
• त्रिदिनात्मके: अधिकरण/विशेषण (Locative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + दिन + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषः (‘त्रीणि दिनानि’ + ‘आत्मक’ = consisting of three days) qualifying implied ‘विधौ/व्रते’

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Ekādaśī-vrata

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates Ekadashi as a hallmark Vaishnava discipline—an ongoing, twice-monthly vow—framed as a regulated sādhana that sustains devotion and purity through a defined ritual structure.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling Ekadashi a distinctive practice of great-souled Vaishnavas, the verse links bhakti to steady, periodic self-restraint and Vishnu-centered observance rather than occasional or irregular piety.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implies calendrical and ritual precision: observing Ekadashi in both pakṣas (lunar fortnights) and following a tridin-ātmakī vidhi requires correct tithi-based timing and adherence to procedural rules (kalā/gaṇanā and ritual vidhi).