Shloka 24

Dharmāṅgada’s Discourse (Dharmāṅgadopadeśa) in the Mohinī Episode

Devanagari script

क्व गतो मंदरं शैलं क्व प्राप्ता मोहिनी मया । धर्मांगदविनाशाय देवि कालप्रिया त्वियम् ॥ २४ ॥

Transliteration

kva gato maṃdaraṃ śailaṃ kva prāptā mohinī mayā | dharmāṃgadavināśāya devi kālapriyā tviyam || 24 ||

Translation

Núi Mandara đã đi về đâu, và ta đã gặp được nàng mê hoặc Mohinī này từ nơi nào? Ôi Nữ Thần, chính nàng—kẻ được Thời Gian yêu chuộng—đã hiện ra để hủy diệt những trụ cột (chi thể nâng đỡ) của Dharma.

Word by Word

• क्व: where?
• क्व: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb of place)

• गतः: gone
• गतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘gone’

• मन्दरम्: Mandara (mountain)
• मन्दरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शैलम्: mountain
• शैलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मन्दरम् इति विशेष्यस्य पुनरुक्त-अप्पोजिशन

• क्व: where?
• क्व: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नवाचक-अव्यय

• प्राप्ता: arrived; obtained
• प्राप्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्राप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘attained/arrived’

• मोहिनी: Mohinī
• मोहिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोहिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन

• धर्माङ्गदविनाशाय: for the destruction of Dharmāṅgada
• धर्माङ्गदविनाशाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: धर्म + अङ्गद + विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (धर्मस्य अङ्गदस्य विनाशः) / उद्देश्य-चतुर्थी (for the destruction)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• कालप्रिया: beloved of Time/Death
• कालप्रिया: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काल + प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (कालस्य प्रिया)

• त्वि: indeed
• त्वि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), emphatic/contrastive; ‘indeed/but’

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Unspecified (narrative voice within Uttara-Bhaga; likely a character addressing Devī in the episode)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Mandara
• Mohinī
• Devī
• Kāla
• Dharma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It warns that when Kāla (Time) and Māyā (delusion) operate, even established supports of Dharma can appear to collapse—so one should rely on discernment and steadiness in dharmic conduct.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting the disruptive power of enchantment (Mohinī), the verse indirectly emphasizes Bhakti as a stabilizing refuge—devotion keeps the mind anchored when appearances threaten dharma.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse chiefly reflects Itihasa-Purana style moral instruction rather than a specific Vedanga; practically, it reinforces viveka (discernment) and awareness of Kāla as essential for right action.