Shloka 47

Saṃdhyāvalī-ākhyāna

Mohinī-parīkṣā; Dvādaśī-vrata-mahattva

Devanagari script

तं तु दृष्ट्वा विशालाक्षी ब्राह्मणं हृष्टमानसा । अपूर्वं भक्तिभावेन ददौ सत्कृत्य चासनम् ॥ ४७ ॥

Transliteration

taṃ tu dṛṣṭvā viśālākṣī brāhmaṇaṃ hṛṣṭamānasā | apūrvaṃ bhaktibhāvena dadau satkṛtya cāsanam || 47 ||

Translation

Vừa thấy vị Bà-la-môn ấy, nàng Viśālākṣī mắt lớn lòng tràn hoan hỷ, cung kính tiếp đãi với lòng bhakti chưa từng có và đúng phép dâng mời ngài an tọa trên chỗ ngồi.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), परस्मैपदी; अर्थः—‘having seen’

• विशालाक्षी: Viśālākṣī (the wide-eyed lady)
• विशालाक्षी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (‘विशालानि अक्षी यस्याः/या’)

• ब्राह्मणम्: the brāhmaṇa
• ब्राह्मणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• हृष्टमानसा: with a delighted mind
• हृष्टमानसा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट + मानस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (विशालाक्षी-विशेषणम्); कर्मधारयः—‘हृष्टं मानसं यस्याः/या’

• अपूर्वम्: unprecedented/rare
• अपूर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आसनम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भक्तिभावेन: with a feeling of devotion
• भक्तिभावेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘भक्तेः भावः’

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सत्कृत्य: having honored
• सत्कृत्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), उपसर्गः ‘सम्’; अर्थः—‘having honored/received respectfully’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• आसनम्: a seat
• आसनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Narada (narrative voice within Uttara-Bhaga context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brahmana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that devotion is not only inner emotion but is proven through dharmic conduct—joyfully honoring a worthy guest (especially a brāhmaṇa) with respectful hospitality.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here appears as bhakti-bhāva expressed through humble service: welcoming, honoring, and offering a seat—practical devotion that purifies the heart and supports sacred living.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Rather than a technical Vedanga lesson, it highlights sadācāra aligned with Dharmaśāstra norms of atithi-satkāra (guest reception): satkāra and offering āsana as a basic ritual etiquette within Vedic culture.