Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 3›Shloka 13
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 13

Yama’s Journey to Brahmaloka

Ekadashi–Dvadashi Mahatmya in the Rukmangada Cycle

Devanagari script

एवं प्रघुष्टे भूपेन सर्वभूमौ द्विजोत्तमाः । गच्छिद्भिः संकुलो मार्गः कृतो कृतो लोकैर्हरेर्द्विजाः ॥ १३ ॥

Transliteration

evaṃ praghuṣṭe bhūpena sarvabhūmau dvijottamāḥ | gacchidbhiḥ saṃkulo mārgaḥ kṛto kṛto lokairharerdvijāḥ || 13 ||

Translation

Khi nhà vua cho loan báo vang dội khắp toàn cõi, hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, các nẻo đường trở nên chen chúc bởi người người lên đường hết lần này đến lần khác—những kẻ một lòng quy kính Hari, hỡi các Bà-la-môn.

Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha/Prakāra (सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), प्रकारवाचक (manner-adverb)
प्रघुष्टेwhen it was loudly proclaimed
प्रघुष्टे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-घुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), सप्तमी एकवचन (Locative singular), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भाव्य; अर्थे ‘प्रघोषिते’ (when proclaimed)
भूपेनby the king
भूपेन:
Kartṛ (कर्ता) / Instrumental agent (करण)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
सर्वभूमौin the whole land
सर्वभूमौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व-भूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वा भूमिः)
द्विजोत्तमाःthe best of the twice-born (brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमाः)
गच्छिद्भिःby those going / by passers-by
गच्छिद्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (Instrumental plural)
संकुलःcrowded
संकुलः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम्
मार्गःthe road
मार्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
कृतःwas made
कृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; वाक्ये विधेयभावेन ‘कृतः’ = ‘was made/was done’
कृतःindeed was made
कृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुनरुक्ति (repetition for emphasis); क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन
लोकैःby people
लोकैः:
Kartṛ (कर्ता) / Instrumental agent (करण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
हरेःof Hari
हरेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; संबोधनार्थे अपि सम्भवः (vocative sense possible)
Speaker

Suta (narrating to the assembled sages, within the Uttara-Bhaga tirtha-mahatmya narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
H
Hari
V
Vishnu

FAQs

It highlights how dharmic leadership and a clear proclamation can awaken collective devotion—people spontaneously undertake yātrā for Hari, turning ordinary roads into sacred pathways through shared bhakti.

Bhakti is shown as dynamic and communal: devotees of Hari respond immediately, repeatedly setting out, indicating eagerness (utsāha) and public participation in Viṣṇu-centered worship and pilgrimage.

Indirectly, it points to the importance of proper proclamation and public instruction (clear diction/announcement—linked with Śikṣā and effective communication) for organizing dharmic acts like tīrtha-yātrā; no specific technical Vedāṅga rule is taught in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→