Shloka 47

The Description of Kāśī (Kāśī-māhātmya): Avimukta, Kapālamocana, and Śiva’s Purification

Devanagari script

नरकमुरविनाश बाणदोः कृत्त्रिपुरारीज्य सुदाममित्र सेव्य । भवतरणिवहित्रपादपद्म प्रकटैश्वर्य पुराण पूर्णबाहो ॥ ४७ ॥

Transliteration

narakamuravināśa bāṇadoḥ kṛttripurārījya sudāmamitra sevya | bhavataraṇivahitrapādapadma prakaṭaiśvarya purāṇa pūrṇabāho || 47 ||

Translation

Ôi Chúa tể tay đầy đủ, Đấng diệt Naraka và Mura, Đấng dùng tay chặt đứt cánh tay của Bāṇa; được Tripurāri (Śiva) thờ kính và được Sudāmā, người bạn, phụng sự. Đôi chân sen của Ngài là con thuyền đưa người vượt qua biển sinh tử luân hồi. Ôi Đấng Cổ xưa, quyền uy của Ngài hiển lộ, xin tỏ bày ân sủng.

Word by Word

• naraka-mura-vināśa: O destroyer of Naraka and Mura
• naraka-mura-vināśa: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: naraka (प्रातिपदिक) + mura (प्रातिपदिक) + vināśa (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (‘नरक-मुरयोः विनाशः’/‘विनाशकः’ रूढिः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• bāṇa-doḥ-kṛt: O cutter of Bāṇa’s arms
• bāṇa-doḥ-kṛt: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: bāṇa (प्रातिपदिक) + doḥ (प्रातिपदिक; ‘arm’) + kṛt (कृदन्त; √kṛ कृ, कृत्)
• Form: समास: तत्पुरुष (‘बाणस्य दोः कृत्’ = cutter of Bāṇa’s arms); ‘kṛt’ = कृत्-प्रत्ययान्त कृदन्त. पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• tri-pura-ari-ijya: O one worshipped by Tripurāri (Śiva)
• tri-pura-ari-ijya: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: tri (प्रातिपदिक/संख्या) + pura (प्रातिपदिक) + ari (प्रातिपदिक) + ijya (कृदन्त; √yaj यज्, यत्/ण्यत्)
• Form: समास: तत्पुरुष (‘त्रिपुरारिणा इज्यः’); ‘ijya’ = कर्मणि कृदन्त ‘worthy of worship’. पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन

• sudāma-mitra: O friend of Sudāmā
• sudāma-mitra: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: sudāman (प्रातिपदिक) + mitra (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (‘सुदाम्नः मित्रम्’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• sevya: O one worthy of service
• sevya: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: sevya (कृदन्त; √sev सेव्, यत्/ण्यत्)
• Form: कर्मणि कृदन्त ‘to be served/attended’; पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन

• bhava-taraṇi-vahitra-pāda-padma: O whose lotus-feet are the boat for crossing worldly existence
• bhava-taraṇi-vahitra-pāda-padma: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: bhava (प्रातिपदिक) + taraṇi (प्रातिपदिक) + vahitra (प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक) + padma (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (‘भव-तरणौ वहित्रं’ इव ‘पादपद्मम्’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• prakaṭa-aiśvarya: O manifest in sovereignty
• prakaṭa-aiśvarya: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: prakaṭa (प्रातिपदिक) + aiśvarya (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (‘प्रकटम् ऐश्वर्यम्’/‘प्रकटैश्वर्यः’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन (as epithet)

• purāṇa: O ancient one
• purāṇa: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: purāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन; विशेषण ‘ancient/primeval’

• pūrṇa-bāhu: O full-armed / mighty-armed one
• pūrṇa-bāhu: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: pūrṇa (प्रातिपदिक) + bāhu (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (‘पूर्णौ बाहू यस्य’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Narada (stuti within the Uttara-Bhaga narrative)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu
• Naraka
• Mura
• Bana (Bāṇāsura)
• Shiva (Tripurari)
• Sudama (Sudāmā)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Viṣṇu’s lotus-feet as the “boat” (vahitra) for crossing saṃsāra, teaching that liberation is attained through refuge (śaraṇāgati) in the Lord who is both powerful (slayer of demons) and supremely worship-worthy.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By praising the Lord’s deeds and declaring his feet to be the means of crossing worldly existence, the verse models bhakti as heartfelt stuti plus surrender—trusting divine grace rather than one’s own strength to overcome bhava (becoming).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught here; the practical takeaway is devotional application—using stotra/stuti (a disciplined liturgical practice) as a focused means to cultivate remembrance and surrender in Narada Purana’s bhakti framework.