Shloka 26

Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

Devanagari script

प्रसिद्धिरेषा भुवनत्रयेऽपि आरट्यते मे पटहेन विप्राः । ग्रामेषु देशेषु परेषु वापि ये भुञ्जते रुक्मविभूषणस्य ॥ २६ ॥

Transliteration

prasiddhireṣā bhuvanatraye'pi āraṭyate me paṭahena viprāḥ | grāmeṣu deśeṣu pareṣu vāpi ye bhuñjate rukmavibhūṣaṇasya || 26 ||

Translation

Hỡi các bậc Bà-la-môn, danh tiếng này của ta được loan truyền bằng tiếng trống vang khắp cả ba cõi: trong thôn làng, trong xứ sở, và cả nơi đất xa—rằng (ta là người) thọ hưởng phần ăn của bậc được trang sức bằng kim hoàn vàng ròng.

Word by Word

• प्रसिद्धिः: fame, renown
• प्रसिद्धिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एषा: this
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• भुवन-त्रये: in the three worlds
• भुवन-त्रये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (even/also)

• आरट्यते: is proclaimed aloud
• आरट्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-रट् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is proclaimed/cried out)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• पटहेन: by a drum
• पटहेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पटह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• विप्राः: O brāhmaṇas
• विप्राः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, बहुवचन

• ग्रामेषु: in villages
• ग्रामेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• देशेषु: in regions
• देशेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• परेषु: in other (places)
• परेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (देशेषु)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (or)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• भुञ्जते: eat, partake
• भुञ्जते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• रुक्म-विभूषणस्य: of golden ornaments
• रुक्म-विभूषणस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक) + विभूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुषः (रुक्मस्य विभूषणम्)

Speaker

Narada (contextual; dialogue tradition in Narada Purana often frames teachings via Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes how actions and associations create a reputation that spreads widely—so widely it is likened to a public drumbeat across the three worlds—highlighting the karmic visibility of conduct in dharma-oriented life.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it contrasts worldly renown with spiritual purpose: bhakti texts often caution that fame and enjoyment are secondary to inner purity and devotion, so the verse can be read as a reminder to examine what one is known for.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vyākaraṇa (grammar/compound sense) is useful here: the compound "rukma-vibhūṣaṇasya" (of one adorned with gold ornaments) and the passive usage "āraṭyate" clarify the verse’s public-proclamation imagery.