Shloka 4

Mohinī-prashna

The Question about Mohinī

Devanagari script

एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि । अगम्यागमने देवि अभक्ष्यस्य च भक्षणे ॥ ४ ॥

Transliteration

ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi | agamyāgamane devi abhakṣyasya ca bhakṣaṇe || 4 ||

Translation

Vào ngày Ekādaśī, không nên ăn, dù thuộc nửa tháng sáng hay nửa tháng tối. Ôi Devī, cũng vậy, phải tránh đến gần điều bị cấm đến gần, và tránh ăn những thứ bị cấm ăn.

Word by Word

• एकादश्याम्: on Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादश्याम्: अधिकरण (Time-locative)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular (on Ekādaśī)

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• भोक्तव्यम्: should be eaten (i.e., one should eat)
• भोक्तव्यम्: क्रिया (Obligation)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) > भोक्तव्य (कृदन्त, तव्यत्)
• Form: कर्तरि/कर्मणि विधेय-भाव (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Gerundive (is to be eaten/one should eat) with negation = must not eat

• पक्षयोः: of the two fortnights
• पक्षयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी विभक्ति, द्विवचन; here Genitive dual (of the two fortnights)

• उभयोः: of both
• उभयोः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन; Genitive dual; adjective to पक्षयोः

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) = also/even

• अगम्य-आगमने: in going to the forbidden (illicit approach)
• अगम्य-आगमने: अधिकरण (Context/occasion)
• Type: Noun
• Root: अगम्य (प्रातिपदिक/कृदन्त) + आगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (अगम्यस्य आगमनम्)

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; Vocative

• अभक्ष्यस्य: of the inedible/forbidden food
• अभक्ष्यस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अभक्ष्य (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Genitive singular (of what is not to be eaten)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• भक्षणे: in eating/consumption
• भक्षणे: अधिकरण (Occasion)
• Type: Noun
• Root: भक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular (in eating)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Ekadashi

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Devi

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Ekādaśī as a day of heightened discipline: restraint in food and conduct preserves ritual purity and supports devotional focus, making the vrata effective.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing self-control (especially on Ekādaśī), it protects the devotee’s mind from sense-indulgence, aligning daily behavior with a Vishnu-centered vrata that nourishes bhakti.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied through vrata-niyamas—specific do’s and don’ts tied to the lunar tithi (Ekādaśī) across both pakṣas.