Shloka 65

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

Devanagari script

दृश्यन्ते यत्र सम्बन्धाः पुत्रपौत्रविवर्द्धनाः । तस्मान्मोहिनि कर्तास्मि कार्तिके व्रतसेवनम् ॥ ६५ ॥

Transliteration

dṛśyante yatra sambandhāḥ putrapautravivarddhanāḥ | tasmānmohini kartāsmi kārtike vratasevanam || 65 ||

Translation

Nơi nào thấy các mối dây gia tộc hưng thịnh, làm tăng con cháu—vì thế, hỡi Mohinī, đấng mê hoặc, ta sẽ thực hành nghi trì giới nguyện tháng Kārtika (Kārtika-vrata) với lòng thành kính.

Word by Word

• दृश्यन्ते: are seen/appear
• दृश्यन्ते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), कर्मणि प्रयोग (Passive/कर्मणि), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), बहुवचन (Plural/बहु)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb/स्थानवाचक)

• सम्बन्धाः: relationships/attachments
• सम्बन्धाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्बन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine/पुं), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural/बहु)

• पुत्रपौत्रविवर्द्धनाः: increasing sons and grandsons
• पुत्रपौत्रविवर्द्धनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + पौत्र (प्रातिपदिक) + विवर्द्धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine/पुं), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural/बहु); विशेषण (adjective) to ‘सम्बन्धाः’

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun/सर्वनाम), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (Singular/एक)

• मोहिनि: O Mohinī
• मोहिनि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मोहिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine/स्त्री), सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन (Singular/एक)

• कर्ता: doer/performer
• कर्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine/पुं), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular/एक)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), परस्मैपद (Parasmaipada), उत्तमपुरुष (1st person/उत्तम), एकवचन (Singular/एक)

• कार्तिके: in (the month of) Kārttika
• कार्तिके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine/पुं), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular/एक)

• व्रतसेवनम्: observance of the vow
• व्रतसेवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter/नपुं), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular/एक)

Speaker

Narada (in dialogue tradition with the Sanatkumara brothers; Kārtika-vrata praise context)

Vrata Kalpa

Vrata: Kārtika-vrata

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Kārtika-vrata as a dharmic observance whose visible fruit includes strengthening and continuity of family life, while implying the deeper merit gained through disciplined religious practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By choosing to 'serve' (sevanam) a vrata in Kārtika, the verse frames devotion as sustained practice—bhakti expressed through time-bound vows, restraint, and worship-associated discipline.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: the verse points to vrata-sevana—structured observance in a specific lunar month (Kārtika), emphasizing correct timing and method in ritual life.