Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 106

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

Devanagari script

अंगैरावरणं पूर्वमनंताद्यैरनन्तरम् । उमादिभिः समुद्दिष्टं तृतीयं लोकनायकैः ॥ १०६ ॥

Transliteration

aṃgairāvaraṇaṃ pūrvamanaṃtādyairanantaram | umādibhiḥ samuddiṣṭaṃ tṛtīyaṃ lokanāyakaiḥ || 106 ||

Translation

Trước hết là lớp bao bọc (āvaraṇa) được cấu thành bởi các chi phần (aṅga); kế đó là lớp được mô tả bắt đầu từ Ananta và các vị khác; còn lớp thứ ba—được Umā và chư vị tương tự tuyên thuyết—thì do các bậc lãnh đạo của các thế giới truyền dạy.

Word by Word

• अङ्गैः: with the limbs/parts
• अङ्गैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन

• आवरणम्: the enclosure/covering (set)
• आवरणम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आवरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूर्वम्: first
• पूर्वम्: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of time/order)

• अनन्ताद्यैः: with Ananta and others
• अनन्ताद्यैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अनन्ताद्य (प्रातिपदिक; अनन्त + आदि)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘अनन्त-आदि’ इत्यर्थे समूह/गणवाचक

• अनन्तरम्: next/thereafter
• अनन्तरम्: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of sequence)

• उमादिभिः: with Umā and others
• उमादिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: उमादि (प्रातिपदिक; उमा + आदि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गणवाचक), तृतीया, बहुवचन

• समुद्दिष्टम्: is indicated/assigned
• समुद्दिष्टम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + उद् + दिश् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तृतीयम्: the third
• तृतीयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• लोकनायकैः: by the leaders of the worlds
• लोकनायकैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: लोकनायक (प्रातिपदिक; लोक + नायक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Speaker

Narada (narrative voice within the Narada Purana’s technical exposition; traditional dialogue frame with Sanatkumara context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Ananta
• Uma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights a graded, threefold scheme of sacred arrangement—moving from aṅga-based supports (auxiliaries) to deity-led sequences—showing that spiritual practice is meant to be systematic, protected, and transmitted through authoritative lineages.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By implying ordered worship: devotion is not merely emotion but follows a revealed structure—enclosures, attendants, and deity-groups—so the devotee’s bhakti becomes steady, disciplined, and tradition-aligned.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A technical, enumerative method typical of Vedanga-style instruction—categorizing ritual or worship components (aṅgas, āvaraṇa, deity groups) to ensure correct sequencing and completeness in practice.