Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 65

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

Devanagari script

सिंदूरं गैरिकं लाक्षा दरदं चंदनद्वयम् । बिलद्वारे लिखेत्त्र्यस्रं षोडशत्र्यस्रसंयुतम् ॥ ६५ ॥

Transliteration

siṃdūraṃ gairikaṃ lākṣā daradaṃ caṃdanadvayam | biladvāre likhettryasraṃ ṣoḍaśatryasrasaṃyutam || 65 ||

Translation

Dùng sindūra (chu sa), gairika (hoàng thổ đỏ), lākṣā, darada (khoáng sắc đỏ) và hai loại đàn hương, hãy vẽ nơi cửa vào một hình tam giác, kết hợp với mười sáu tam giác phụ.

Word by Word

• सिन्दूरम्: vermilion
• सिन्दूरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सिन्दूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन

• गैरिकम्: red ochre
• गैरिकम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गैरिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• लाक्षा: lac (resin dye)
• लाक्षा: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: लाक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• दरदम्: darada (a mineral pigment)
• दरदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: दरद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (Conjunction)

• चन्दन-द्वयम्: two kinds of sandalwood
• चन्दन-द्वयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक) + द्वि (संख्या/प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• बिल-द्वारे: at the entrance of the hole/cave
• बिल-द्वारे: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: बिल (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (Genitive determinative); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• लिखेत्: should draw/write
• लिखेत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: लिख् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• त्र्यस्रम्: a triangle
• त्र्यस्रम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + अस्र/अश्र (प्रातिपदिक; ‘कोण/edge’ अर्थे)
• Form: द्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• षोडश-त्र्यस्र-संयुतम्: joined with sixteen triangles
• षोडश-त्र्यस्र-संयुतम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: षोडश (संख्या) + त्र्यस्र (प्रातिपदिक) + संयुत (सम्+युज् धातु, क्त कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘त्र्यस्रम्’)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within a technical-ritual teaching context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches a protective, auspicious rite: sacred substances and a prescribed geometric diagram (triangular yantra) are applied at the doorway to establish purity, ward off inauspicious influences, and invite benefic results.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily technical, it supports bhakti in practice: maintaining a ritually purified and protected home-space is treated as an aid to steady worship, daily pūjā, and uninterrupted remembrance of the Divine.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied ritual science—use of specific substances and prescribed geometric inscription (yantra/rekhā-lekhana) associated with kalpa-style procedure and traditional protective rites (often linked with graha-śānti and vastu concerns).