Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

संभूते मन्त्रवर्गं तेऽभिधास्येऽहं यथातथम् । हृत्प्राणेलाहंसदावह्निस्वैर्ललितेरिता ॥ २५ ॥

Transliteration

saṃbhūte mantravargaṃ te'bhidhāsye'haṃ yathātatham | hṛtprāṇelāhaṃsadāvahnisvairlaliteritā || 25 ||

Translation

Hỡi Sambhūta, nay ta sẽ tuyên nói cho ông, đúng như thật, về nhóm thần chú ấy—được truyền dạy theo phép quán nơi tim và theo hơi thở sinh mệnh, được biểu đạt qua các âm chủng tử “lā” và “haṃsa”, và được nội hỏa khơi động trong dòng chảy tự do, huyền diệu của Lalitā.

Word by Word

• सम्भूते: O Sambhūte (O arisen one)
• सम्भूते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सम् + √भू (धातु)
• Form: सम्बोधन (8th), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग; ‘O arisen one / O Sambhūtā’ (vocative)

• मन्त्र-वर्गम्: the group of mantras
• मन्त्र-वर्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः ‘मन्त्राणां वर्गः’

• ते: to you / for you
• ते: Sampradana/Sambandha (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; ‘of/for you’ (genitive)

• अभिधास्ये: I will declare
• अभिधास्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + √धा/√भाष्? (धातु: √धा ‘to state/declare’ in causative/denom usage)
• Form: लृट् (Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; ‘I shall declare’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• यथा-तथम्: as it is; in due manner
• यथा-तथम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय-द्वन्द्वः; क्रियाविशेषणम् ‘as it is/accordingly’

• हृत्-प्राण-इला-हंस-दाव-अग्नि-स्वैः: by/with (their) hṛt, prāṇa, Ilā, Haṃsa, dāva, agni, etc.
• हृत्-प्राण-इला-हंस-दाव-अग्नि-स्वैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: हृत् (प्रातिपदिक) + प्राण (प्रातिपदिक) + इला (प्रातिपदिक) + हंस (प्रातिपदिक) + दाव (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), बहुवचन; बहुपद-समाहार/द्वन्द्व-समासः (सूची-समुच्चय) + ‘स्व’ (स्वकीय) बहुवचन-तृतीया; अर्थतः ‘with/through (their) heart, prāṇa, Ilā, Haṃsa, forest-fire, fire, etc.’ (पाठ-सम्बन्धः कठिनः)

• ललिता-ईरिता: propounded by Lalitā
• ललिता-ईरिता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ललिता (प्रातिपदिक) + ईरित (कृदन्त; √ईर्/√ईरय् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-क्त ‘ईरित’ = ‘uttered/propounded’; तत्पुरुषः (तृतीया/षष्ठी-भाव) ‘ललितया ईरिता/ललितायाः ईरिता’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada; addressing Sambhūta within the instruction)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Sambhūta
• Lalitā
• Haṃsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames mantra as an inner science: mantra-varga is to be understood through heart-awareness and prāṇic movement, where the ‘haṃsa’ breath-mantra and inner fire become the means by which Śakti (here named Lalitā) animates realization.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By presenting Lalitā as the power that ‘sets the mantra in motion,’ the verse implies devotional surrender to the Divine Presence within—bhakti expressed as attentive remembrance aligned with breath and heart.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights a technical, practice-oriented mantra framework—linking phonetic seed-syllables and mantra-recitation to prāṇa (breath regulation) and inner heat (tapas/agni), a hallmark of the Narada Purana’s Vedanga/technical instruction style in Book 1.3.