Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

अग्रे मनोभवां रक्तां रक्तपुष्पाद्यलंकृताम् । इक्षुकार्मुकपुष्पेषुधारिणीं सस्मिताननाम् ॥ ७२ ॥

Transliteration

agre manobhavāṃ raktāṃ raktapuṣpādyalaṃkṛtām | ikṣukārmukapuṣpeṣudhāriṇīṃ sasmitānanām || 72 ||

Translation

Ở phía trước là Manobhavā (người yêu của Kāma), sắc đỏ thắm, trang sức bằng hoa đỏ và các vật tương tự, tay cầm cung mía và những mũi tên hoa, gương mặt mỉm cười dịu dàng.

Word by Word

• अग्रे: in front, ahead
• अग्रे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative sense)

• मनोभवाम्: Manobhavā (the mind-born one; Kāma’s consort)
• मनोभवाम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: मनोभव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समास: मनसः भवः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• रक्ताम्: red
• रक्ताम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• रक्तपुष्पादि-अलंकृताम्: adorned with red flowers and the like
• रक्तपुष्पादि-अलंकृताम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: रक्तपुष्पादि + अलंकृत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (अलंकृत = adorned); समास: रक्तपुष्पादिभिः अलंकृता इति (तृतीया-तत्पुरुष)

• इक्षु-कार्मुक-पुष्प-इषु-धारिणीम्: bearing a sugarcane bow and flower-arrows
• इक्षु-कार्मुक-पुष्प-इषु-धारिणीम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: इक्षु + कार्मुक + पुष्प + इषु + धारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: इक्षुकार्मुकं च पुष्पेषवश्च तान् धारयतीति (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समुच्चयभाव)

• स-स्मित-आननाम्: having a smiling face
• स-स्मित-आननाम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: स + स्मित + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: स्मितं आननं यस्याः सा

Speaker

Narada (narrating within the dialogue tradition attributed to Narada Purana)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Characters & Entities

• Manobhava (Kama)
• Manobhava (as epithet)
• Kama (implied)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse uses vivid iconographic imagery—sugarcane bow and flower-arrows—to portray the power of desire (kāma) as an attractive, smiling force that can captivate the mind, a motif often used to caution aspirants about sense-allure.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By depicting the charm of desire so concretely, the verse indirectly supports bhakti-discipline: devotion steadies the mind so it is not drawn outward by the ‘flower-arrows’ of attraction, but turned toward the chosen deity and dharma.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse exemplifies refined Sanskrit usage and compound-formation (vyākaraṇa): long samāsas like raktapuṣpādyalaṃkṛtām and puṣpeṣudhāriṇīm show how technical sections employ precise grammatical construction to convey dense meaning.