Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 11

Yakṣiṇī-Mantra-Sādhana Nirūpaṇa

Lakṣmī-avatāra-vidyāḥ: Bālā, Annapūrṇā, Bagalā

Devanagari script

कामेशी पंचबीजाढ्यां स्मरात्पञ्चन्यसेत्क्रमात् । मायाकामौ च वाग्लक्ष्मी कामेशी पंचबीजकम् ॥ ११ ॥

Transliteration

kāmeśī paṃcabījāḍhyāṃ smarātpañcanyasetkramāt | māyākāmau ca vāglakṣmī kāmeśī paṃcabījakam || 11 ||

Translation

Chiêm niệm Kāmeśī, Đấng được trang nghiêm bởi năm bīja, hành giả nên theo thứ tự thực hiện nyāsa năm phần. (Các bīja là:) Māyā và Kāma, rồi Vāk và Lakṣmī—đó là công thức năm bīja của Kāmeśī.

Word by Word

• कामेशी: Kāmeśī
• कामेशी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कामेशी (प्रातिपदिक) = काम + ईशी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• पञ्चबीजाढ्याम्: endowed with five seed-syllables
• पञ्चबीजाढ्याम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चबीजाढ्या (प्रातिपदिक) = पञ्च + बीज + आढ्य
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier)

• स्मरात्: from Smara (Kāma)
• स्मरात्: अपादान (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन (Singular)

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (numerical qualifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पञ्च (अव्यय/संख्या)
• Form: संख्या-अव्यय (numeral, indeclinable)

• न्यसेत्: should place
• न्यसेत्: क्रिया (Verb action)
• Type: Verb
• Root: नि-स्य (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• क्रमात्: in sequence/gradually
• क्रमात्: क्रियाविशेषण (adverbial/in order)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन (Singular); क्रियाविशेषणार्थे (used adverbially)

• माया: Māyā
• माया: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• कामौ: the two Kāmas
• कामौ: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)

• च: and
• च: समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• वाग्लक्ष्मी: Vāg-Lakṣmī
• वाग्लक्ष्मी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाग्लक्ष्मी (प्रातिपदिक) = वाक् + लक्ष्मी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• कामेशी: Kāmeśī
• कामेशी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कामेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• पञ्चबीजकम्: the five-seed (mantra-set)
• पञ्चबीजकम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्चबीजक (प्रातिपदिक) = पञ्च + बीजक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within a Vedanga/ritual-technical exposition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Kameshi
• Maya
• Kama
• Vāk
• Lakṣmī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that mantra is not merely recited but ritually embodied through nyāsa—placing sacred sound into the practitioner—after first establishing inner remembrance (smaraṇa) of the presiding śakti, here Kāmeśī.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent, disciplined upāsanā: the devotee remembers the deity (Kāmeśī) and then performs ordered ritual acts (nyāsa) as a form of attentive worship rather than casual repetition.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and mantra-application: the verse emphasizes kramā (correct sequencing) and nyāsa (assignment/placement), a technical prayoga taught in the Narada Purana’s Vedanga-oriented material.