Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 110

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Devanagari script

यां समाराध्य ससृजे ब्रह्मा लोकांश्चराचरान् । लक्ष्मी माया कामपूर्वा सावित्री ङेसमन्विता ॥ ११० ॥

Transliteration

yāṃ samārādhya sasṛje brahmā lokāṃścarācarān | lakṣmī māyā kāmapūrvā sāvitrī ṅesamanvitā || 110 ||

Translation

Sau khi thành kính phụng thờ Nàng, Phạm Thiên đã sáng tạo các thế giới—cả hữu tình lẫn vô tình. Nàng được gọi là Lakṣmī, Māyā, năng lực đi trước dục vọng, và Sāvitrī—đấng được gia trì bởi âm tiết thánh để khởi niệm (xưng thỉnh).

Word by Word

• याम्: whom/which
• याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• समाराध्य: having duly worshipped
• समाराध्य: Purvakala-Kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + राध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having worshipped)

• ससृजे: created
• ससृजे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• चरा-चरान्: moving and unmoving
• चरा-चरान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (चराः च अचराः) विशेषणम् (qualifying लोकान्)

• लक्ष्मी: Lakṣmī
• लक्ष्मी: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• माया: Māyā
• माया: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• काम-पूर्वा: preceded by desire / having desire first
• काम-पूर्वा: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कामः पूर्वः यस्याः/यत्र) विशेषणम्

• सावित्री: Sāvitrī
• सावित्री: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ङेस-मन्विता: endowed with ‘ṅesa’ (unclear term)
• ङेस-मन्विता: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ङेस (प्रातिपदिक; पाठभेद/दुर्बोध) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ङेस-समन्विता = ङेस-युक्ता); पाठे 'ङेस' पदं अस्पष्टम्/दुर्लभम्

Speaker

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Brahma
• Lakshmi
• Maya
• Savitri

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that even Brahmā’s creative act is empowered by propitiating the Divine Power (Śakti), identified through names like Lakṣmī, Māyā, and Sāvitrī—showing worship as the root of manifestation and order.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By stating that creation follows ‘samārādhana’ (reverent worship), the verse implies that devotion is not merely emotional but a potent, disciplined approach that aligns the devotee with the cosmic source of auspiciousness and power.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights mantric praxis—invocation through sacred syllables and the Sāvitrī (Gāyatrī) principle—pointing to the technical role of mantra and correct utterance (linked to Śikṣā/phonetics) in Vedic ritual effectiveness.