Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 145

The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Devanagari script

कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया । अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया ॥ १४५ ॥

Transliteration

kalpadrumatalāviṣṭā kṛṣṇā viśvā haripriyā | ajāgamyā bhavāgamyā govarddhanakṛtālayā || 145 ||

Translation

Nàng an trụ dưới cây Kalpadruma (cây như ý), sắc đen huyền, thấm khắp muôn phương, là người được Hari yêu quý. Với kẻ phàm chưa thức tỉnh thì khó thể đến gần, nhưng với người còn trong vòng sinh tử lại có thể nương đạt; nơi cư ngụ của nàng được lập tại Govardhana.

Word by Word

• कल्पद्रुमतलाविष्टा: situated at the base of the wish-fulfilling tree
• कल्पद्रुमतलाविष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कल्पद्रुम-तल-आविष्ट (प्रातिपदिक; आविष्ट = √विश्/विश् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘आविष्टा’ = ‘entered/occupied’; समास: कल्पद्रुमस्य तलम् इति षष्ठी-तत्पुरुष + ततः ‘तल-आविष्टा’

• कृष्णा: Krishna (as a feminine epithet/name)
• कृष्णा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• विश्वा: all-pervading; universal
• विश्वा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण

• हरिप्रिया: beloved of Hari
• हरिप्रिया: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हरि-प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: हरेः प्रिया

• अजागम्या: unapproachable
• अजागम्या: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अजा-गम्य (प्रातिपदिक; गम्य = √गम् (धातु) यत्-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive) ‘गम्या’ = ‘to be approached’; नञ्-समास/निषेधार्थ: अजा(=न) गम्या

• भवागम्या: approachable for those in worldly existence
• भवागम्या: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भव-आगम्य (प्रातिपदिक; आगम्य = √गम् (धातु) यत्-प्रत्यय, उपसर्ग ‘आ’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: भवस्य (संसारस्य) आगम्या = ‘attainable/approachable (as refuge) for worldly beings’

• गोवर्द्धनकृतालया: whose abode is made at/by Govardhana
• गोवर्द्धनकृतालया: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गोवर्द्धन-कृत-आलय (प्रातिपदिक; कृत = √कृ (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘कृत’ = ‘made’; समास: गोवर्द्धनेन कृतः आलयः यस्याः/या = ‘having a dwelling made by/at Govardhana’ (तत्पुरुष)

Speaker

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Hari
• Govardhana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse praises a Hari-beloved divine presence associated with Govardhana, emphasizing that grace may seem inaccessible to the merely worldly, yet becomes attainable through the right spiritual approach—especially devotion connected to sacred space.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling her “Haripriyā” and “bhavāgamyā,” it indicates that loving orientation to Hari and sincere devotional approach make the divine reachable even for those living in saṃsāra, pointing to Bhakti as the practical bridge to the transcendent.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse exemplifies stuti-style usage of layered epithets (a common Purāṇic-ritual idiom), useful for mantra-recitation and liturgical praise; it also encodes tirtha/sacred-topography (Govardhana) as a practical devotional focus.