Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 61

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

पलायंते गृहाद्दूरं तर्पणाद्ध्रवनादपि । अथो दीपविधिं वक्ष्ये कार्तवीर्यप्रियंकरम् ॥ ६१ ॥

Transliteration

palāyaṃte gṛhāddūraṃ tarpaṇāddhravanādapi | atho dīpavidhiṃ vakṣye kārtavīryapriyaṃkaram || 61 ||

Translation

Chúng chạy trốn xa khỏi nhà, bị xua đuổi ngay cả bởi nghi thức tarpana (rưới cúng) và các lễ hiến dâng. Nay ta sẽ nói về nghi pháp thắp đèn thiêng, điều làm Kārtavīrya hoan hỷ và ban lợi ích.

Word by Word

• पलायन्ते: flee away
• पलायन्ते: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पलाय् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• गृहात्: from the house
• गृहात्: अपादान (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative), एकवचन

• दूरम्: far away
• दूरम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of distance)

• तर्पणात्: from the libation/propitiatory offering
• तर्पणात्: अपादान (Cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• ध्रवनात्: from dhruvana (a rite/act; lit. ‘steadying’ offering)
• ध्रवनात्: अपादान (Cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ध्रवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: वाक्य-सम्बन्ध (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)

• अथो: now/then
• अथो: वाक्य-सम्बन्ध (Discourse/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तर (discourse particle: now/then)

• दीपविधिम्: the procedure for the lamp
• दीपविधिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीप + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (दीपस्य विधिः)

• वक्ष्ये: I shall tell
• वक्ष्ये: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कार्तवीर्यप्रियंकरम्: that which pleases Kārtavīrya
• कार्तवीर्यप्रियंकरम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कार्तवीर्य + प्रिय + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (कार्तवीर्यस्य प्रियं करोति इति)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Dīpa-vidhi / Dīpa-dāna (lamp rite) for Kārtavīrya (contextual)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Kārtavīrya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse frames ritual action as spiritually protective: through prescribed offerings (tarpaṇa) and repelling acts, harmful influences are driven away, and the text transitions to the dīpa-vidhi—lamp worship as a dharmic safeguard and merit-producing practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By introducing the dīpa-vidhi, it points to devotion expressed through upacāra (ritual service). Offering light is a classic bhakti-act—external worship that supports inner reverence, purity, and steadiness of mind.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied ritual procedure (kalpa-style practice) within the Vedanga/technical section: how specific acts like tarpaṇa and lamp-rites are used for protection and auspiciousness in a household setting.