Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 3

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

स्वफाग्नयो भगेंद्वाढ्यास्तृतीयं बीजमीरितम् । वियद्भृग्वग्निमन्विंदुयुक्तं स्याञ्च चतुर्थकम् ॥ ३ ॥

Transliteration

svaphāgnayo bhageṃdvāḍhyāstṛtīyaṃ bījamīritam | viyadbhṛgvagnimanviṃduyuktaṃ syāñca caturthakam || 3 ||

Translation

Các âm «sva», «phā» và «agni», cùng với «bhaga» và yếu tố nguyệt (indu) — được tuyên xưng là bīja thứ ba. Còn bīja thứ tư được nói là «viyat», theo sau bởi «bhṛgu» và «agni», lại kết hợp với bindu (chấm mũi).

Word by Word

• स्व: one's own
• स्व: विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; possessive adjective/pronoun stem (स्व)

• फा: the seed-syllable ‘phā’
• फा: कर्म/उद्देश्य (Object/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: फा (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन (पाठे बीजाक्षर-सूचने); indeclinable-like seed-syllable used nominally

• अग्नयः: fires; ‘agni’ letters
• अग्नयः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (plural)

• भग: the syllable ‘bha’
• भग: विशेष्य/अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; seed-syllable name used nominally

• इन्दु: ‘indu’ (moon-letter)
• इन्दु: विशेष्य/अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; ‘moon’ used as letter-name (indu)

• आढ्याः: endowed with; accompanied by
• आढ्याः: विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; adjective meaning ‘endowed/filled with’

• तृतीयम्: third
• तृतीयम्: विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ordinal adjective

• बीजम्: seed (mantric seed-syllable)
• बीजम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ईरितम्: is declared
• ईरितम्: कर्मणि-भाव (Predicative/विधेय)
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘having been stated/declared’

• वियत्: ‘viyat’ (sky-letter)
• वियत्: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: वियत् (प्रातिपदिक; आकाश)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘viyat’

• भृगु: ‘bhṛgu’ (letter-name)
• भृगु: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘bhṛgu’

• अग्निम्: agni (fire-letter)
• अग्निम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• मनु: ‘manu’ (letter-name)
• मनु: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘manu’

• इन्दु: ‘indu’
• इन्दु: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• युक्तम्: combined with
• युक्तम्: विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘joined/combined’

• स्यात्: should be
• स्यात्: क्रिया (Predicate verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• चतुर्थकम्: the fourth (seed)
• चतुर्थकम्: विधेय (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ordinal used substantively

Speaker

Narada (teaching in a Vedanga/technical context, traditionally within dialogue with Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Agni
• Bhṛgu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It codifies how specific bīja (seed) sounds are assembled—showing that mantra-power is preserved through precise phonetic and structural rules, a key principle of Vedic sacred sound.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it supports bhakti practice by ensuring that devotional japa and ritual recitation are performed with correct bīja formation, so the worship (often Vishnu-centered in the Purana) remains mantra-śuddha (sound-pure).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics) and mantra-vidhi: the verse references assembling syllabic components and adding bindu (ṃ) and indu (lunar element), reflecting technical rules used in ritual recitation and mantra construction.