Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 134

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

Devanagari script

श्रीमन्नृकेसरितनो जगदेकबन्धो श्रीनीलकण्ठ करुणार्णव सामराज । वह्नीन्दुतीव्रकरनेत्र पिनाकपाणे शीतांशुशेखर रमेश्वर पाहि विष्णो ॥ १३४ ॥

Transliteration

śrīmannṛkesaritano jagadekabandho śrīnīlakaṇṭha karuṇārṇava sāmarāja | vahnīndutīvrakaranetra pinākapāṇe śītāṃśuśekhara rameśvara pāhi viṣṇo || 134 ||

Translation

Ôi Đấng vinh hiển, thân là Người-Sư tử, người thân duy nhất của muôn loài; ôi Đấng Cổ Xanh (Nīlakaṇṭha), bậc quân vương của biển cả từ bi; ôi Đấng cầm cung Pināka, con mắt dữ rực cháy như lửa và trăng; ôi Đấng đội trăng lưỡi liềm; ôi Chúa của Ramā (Lakṣmī)—xin che chở con, ôi Viṣṇu.

Word by Word

• श्रीमान्: O glorious one
• श्रीमान्: Sambodhana (सम्बोधन/vocative)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; विशेषण (vocative)

• नृ-केसरि-तनॊ: O one whose form is man-lion
• नृ-केसरि-तनॊ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक) + केसरिन् (प्रातिपदिक) + तनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘नृकेसरिणः तनुः’ (having the body/form of man-lion)

• जगत्-एक-बन्धो: O sole kinsman of the world
• जगत्-एक-बन्धो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘जगतः एकः बन्धुः’

• श्री-नीलकण्ठ: O Śrī-Nīlakaṇṭha (blue-throated one)
• श्री-नीलकण्ठ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + नीलकण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय—‘श्रीमान् नीलकण्ठः’

• करुणा-अर्णव: O ocean of compassion
• करुणा-अर्णव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘करुणायाः अर्णवः’

• साम-राज: O king of Sāma (chants)
• साम-राज: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: साम (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘साम्नां राजा’ (lord of Sāma/chant)

• वह्नि-इन्दु-तीव्र-कर-नेत्र: O one whose eyes have fierce rays like fire and moon
• वह्नि-इन्दु-तीव्र-कर-नेत्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक) + तीव्र (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहि—‘वह्नि-इन्दु-तीव्र-करवत् नेत्रे यस्य’ (whose eyes are like fierce rays of fire and moon)

• पिनाक-पाणे: O bearer of the Pināka bow
• पिनाक-पाणे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पिनाक (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘पिनाकः पाणौ यस्य’ (having Pināka in hand)

• शीतांशु-शेखर: O moon-crested one
• शीतांशु-शेखर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शीतांशु (प्रातिपदिक) + शेखर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘शीतांशुः शेखरः यस्य’

• रमेश्वर: O Lord of Ramā (Lakṣmī)
• रमेश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: रमा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः—‘रमायाः ईश्वरः’

• पाहि: protect
• पाहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञा), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• विष्णो: O Viṣṇu
• विष्णो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Narada (in a devotional invocation within the Adhyaya’s instructional flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Nrsimha
• Nilakantha (Shiva epithet)
• Pinaka (Shiva’s bow)
• Rama (Lakshmi)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It functions as a protective stotra that concentrates the mind on the Lord as universal refuge—invoking Nṛsiṃha’s safeguarding power while affirming the deity’s boundless compassion and sovereignty.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown through intimate address, praise of divine qualities (guṇa-kīrtana), and a direct prayer for protection (śaraṇāgati), making devotion a practical act of taking refuge rather than mere theory.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse demonstrates mantra-style construction used in stotra recitation—precise epithets, vocatives, and compact compounds (samāsa), reflecting applied Vyākaraṇa (grammar) and Chandas-aware poetic discipline for ritual/recital use.