Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 51

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

लोकेशा नायुधैर्युक्तान्बहिः संपूजयेत्सुधीः । एवमावरणैर्युक्तं योऽर्चजयेद्विष्णुमव्ययम् ॥ ५१ ॥

Transliteration

lokeśā nāyudhairyuktānbahiḥ saṃpūjayetsudhīḥ | evamāvaraṇairyuktaṃ yo'rcajayedviṣṇumavyayam || 51 ||

Translation

Bậc trí giả nên cung kính thờ phụng các Chúa tể của các cõi ở bên ngoài (điện thờ chính), không tạc họ với vũ khí. Như vậy, ai thờ phụng đấng Viṣṇu bất hoại cùng với các vòng bao quanh (āvaraṇa) này, người ấy đã hoàn thành lễ bái một cách viên mãn, đúng pháp.

Word by Word

• लोकेशान्: the lords of the worlds
• लोकेशान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानाम् ईशाः)

• आयुधैः: with weapons
• आयुधैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन

• युक्तान्: endowed/associated
• युक्तान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (लोकेशान्)

• बहिः: outside
• बहिः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• सम्-पूजयेत्: should worship completely
• सम्-पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: उपसर्गः सम्; विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सुधीः: the wise person
• सुधीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु-धी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (सु+धीः = उत्तमबुद्धिः)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (manner adverb)

• आवरणैः: with enclosures/coverings (ritual circles)
• आवरणैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: आवरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• युक्तम्: endowed/connected
• युक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विष्णुम्/पूजनम् implied)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विष्णुम्)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu
• Lokeshah (world-guardian deities)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes completeness and purity in worship: Viṣṇu’s pūjā is perfected when the attendant āvaraṇas and guardian deities are honored in their proper place and form, supporting a harmonious, non-aggressive sacred atmosphere.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is not only inner feeling but also disciplined reverence—worshipping Viṣṇu along with the prescribed attendants (āvaraṇas) expresses attentive, ordered devotion (sevā) that treats the deity’s sacred “cosmic court” with respect.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual protocol and iconographic restraint: placing subsidiary deities outside the main sanctum and specifying their non-weaponized depiction reflects applied kalpa-style procedural knowledge used to structure a correct pūjā.