Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 116

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत् । मंडलस्थे घटेऽभ्यर्च्येत्सुतसौभाग्यसिद्धये ॥ ११६ ॥

Transliteration

bhaumamūrtiṃ svarṇamayīmācāryāya samarpayet | maṃḍalasthe ghaṭe'bhyarcyetsutasaubhāgyasiddhaye || 116 ||

Translation

Nên dâng lên vị đạo sư một tượng vàng của Bhauma (Hỏa Tinh). Khi đã thờ phụng Bhauma trong bình (ghaṭa) đặt trong maṇḍala nghi lễ, người ấy đạt được sự thành tựu về phúc lành và an khang của con trai.

Word by Word

• भौम-मूर्तिम्: an image of Bhauma (Mars)
• भौम-मूर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भौम (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (भौमा मूर्तिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• स्वर्ण-मयीम्: made of gold
• स्वर्ण-मयीम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक/तद्धित)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्वर्णस्य मयी = made of gold); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifies मूर्तिम्)

• आचार्याय: to the teacher
• आचार्याय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आचार्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• समर्पयेत्: should offer/present
• समर्पयेत्: Vidhi-kriyā (विधेयक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-अर्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• मण्डल-स्थे: situated in the maṇḍala
• मण्डल-स्थे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: मण्डले स्थितः); पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् (qualifies घटे)

• घटे: in the pot
• घटे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: घट (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• अभ्यर्च्येत्: should worship
• अभ्यर्च्येत्: Vidhi-kriyā (विधेयक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• सुत-सौभाग्य-सिद्धये: for the attainment of a son’s good fortune
• सुत-सौभाग्य-सिद्धये: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक) + सौभाग्य (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: सुतस्य सौभाग्यस्य सिद्धिः); स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजनार्थक दत्तिः (for the sake of)

Speaker

Narada (teaching in a technical/ritual context, commonly framed within Narada–Sanatkumara dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: Bhauma-vrata (Mars-related vow/rite)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Bhauma (Mars)
• Acharya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links disciplined ritual offering (to the ācārya and through maṇḍala–ghaṭa worship) with the harmonization of Bhauma’s influence, aiming at auspicious outcomes for one’s child—showing how technical rites are used to align karma and graha forces.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here appears as reverent worship (abhyarcana) performed with proper ritual form and humility toward the ācārya; devotion is expressed through correct, sincere upacāra and charitable offering rather than mere sentiment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Vedanga-style ritual application (kalasha/ghaṭa worship within a maṇḍala) and a Jyotiṣa-oriented graha practice (Bhauma/Mars), indicating remedial worship for specific life-goals such as suta-saubhāgya.