Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 54

Bhakti-Śraddhā-Ācāra-Māhātmya and the Commencement of the Mārkaṇḍeya Narrative

Devanagari script

क्षीराब्धेरुत्तरं तीरं संप्राप्यत्रिदिवौकसः । तुष्टुवुर्देवदेवेशं पह्मनाभं जगद्गुरुम् ॥ ५४ ॥

Transliteration

kṣīrābdheruttaraṃ tīraṃ saṃprāpyatridivaukasaḥ | tuṣṭuvurdevadeveśaṃ pahmanābhaṃ jagadgurum || 54 ||

Translation

Đến bờ phía bắc của Biển Sữa, chư thiên nơi cõi trời đã tán dương Đấng Chúa tể của các chúa tể, Padmanābha (Viṣṇu), bậc Đạo sư của toàn vũ trụ.

Word by Word

• क्षीराब्धेः: of the Milk Ocean
• क्षीराब्धेः: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: क्षीराब्धि (प्रातिपदिक; क्षीर + अब्धि)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षीरस्य अब्धिः)

• उत्तरम्: northern
• उत्तरम्: विशेषण (कर्म-विशेषण/Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• तीरम्: shore/bank
• तीरम्: कर्म (कर्म/Goal-object with motion)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• सम्प्राप्य: having reached
• सम्प्राप्य: क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म/Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्राप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: प्राप्, उपसर्ग: सम्

• त्रिदिवौकसः: the dwellers of heaven (gods)
• त्रिदिवौकसः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिवौकस् (प्रातिपदिक; त्रिदिव + ओकस्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदिवस्य ओकः यस्य/त्रिदिवे ओकः)

• तुष्टुवुः: praised
• तुष्टुवुः: क्रिया (मुख्यक्रिया/Main verb)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• देवदेवेशम्: the Lord of the god of gods
• देवदेवेशम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: देवदेवेश (प्रातिपदिक; देव + देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः, तस्य ईशः)

• पद्मनाभम्: Padmanabha (lotus-naveled)
• पद्मनाभम्: कर्म (कर्म/Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: पद्मनाभ (प्रातिपदिक; पद्म + नाभ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारयः (पद्मं नाभौ यस्य/पद्म-नाभः)

• जगद्गुरुम्: teacher of the world
• जगद्गुरुम्: कर्म (कर्म/Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: जगद्गुरु (प्रातिपदिक; जगत् + गुरु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरु:)

Speaker

Suta (narrator)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu (Padmanabha)
• Devas (Tridivaukasaḥ)
• Kshirabdi (Ocean of Milk)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights that even the devas take refuge in and glorify Viṣṇu as Devadeveśa and Jagadguru, emphasizing divine supremacy and the power of stuti (praise) as a spiritual act.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown through collective eulogy—approaching the Lord (saṃprāpya) and praising Him (tuṣṭuvuḥ). The verse models surrender and remembrance of Viṣṇu’s lordship (Devadeveśa) as a core devotional practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this line; the practical takeaway is liturgical—stuti/stotra as a devotional recitation practice aligned with Purāṇic worship.