Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 15

The Characteristics of Devotion to Hari

Devanagari script

समस्तैः करणैर्युक्तो वर्त्ततेऽसौ यदा तदा । जाग्रदित्युच्यते सद्भिरन्तर्यामी सनातनः ॥ १५ ॥

Transliteration

samastaiḥ karaṇairyukto varttate'sau yadā tadā | jāgradityucyate sadbhirantaryāmī sanātanaḥ || 15 ||

Translation

Khi Đấng Antaryāmin vĩnh cửu—Chủ tể nội tại—vận hành cùng đầy đủ các căn (tri giác và hành động), thì các bậc hiền trí gọi trạng thái ấy là “thức” (jāgrat).

Word by Word

• समस्तैः: with all
• समस्तैः: Karana-anvaya (करणे विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (करणैः)

• करणैः: with the instruments/senses
• करणैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• युक्तः: endowed/connected
• युक्तः: Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (असौ)

• वर्तते: exists/operates
• वर्तते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• असौ: he/that (inner ruler)
• असौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• यदा: when
• यदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (correlative: ‘when’)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (correlative: ‘then’)

• जाग्रत्: the waking state
• जाग्रत्: Karma (कर्म; उच्यते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: जाग्रत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अवस्था-नाम (waking state)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यादि-निपात (quotative particle)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive: ‘is called’)

• सद्भिः: by the wise/good
• सद्भिः: Kartr (कर्ता; passive agent)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘सत्’ = good/wise persons

• अन्तर्यामी: the inner controller
• अन्तर्यामी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् + यामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अन्तः यामयति/नियच्छति इति)

• सनातनः: eternal
• सनातनः: Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अन्तर्यामी/असौ)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the dialogue on Self-knowledge)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Antaryamin (Inner Ruler)
• Atman (implied)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It identifies the waking state (jāgrat) as the condition in which the eternal Antaryāmin functions through the full set of faculties, guiding the seeker to recognize consciousness as the inner governor behind all activity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By naming the Lord as Antaryāmin, it supports bhakti as remembrance and surrender to the indwelling ruler in daily waking life—seeing all perception and action as sustained by the Divine within.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It uses precise technical terminology (karaṇa, antaryāmin, jāgrat) aligned with śāstric analysis of cognition—useful for disciplined study (vyākaraṇa-based clarity of terms) and yogic self-observation of waking awareness.