Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 21

Mokṣopāya: Bhakti-rooted Jñāna and the Aṣṭāṅga Yoga of Viṣṇu-Meditation

Devanagari script

संपूज्य यस्य पादाब्जं देहिनोऽपि मुनीश्वर । अमृतत्वं भजंत्याशु तं विदुः पुरुषोत्तमम् ॥ २१ ॥

Transliteration

saṃpūjya yasya pādābjaṃ dehino'pi munīśvara | amṛtatvaṃ bhajaṃtyāśu taṃ viduḥ puruṣottamam || 21 ||

Translation

Hỡi bậc chúa tể các hiền triết, ngay cả chúng sinh còn mang thân xác, khi cung kính thờ phụng đôi chân sen của Ngài, liền mau chóng đạt đến bất tử; Ngài được biết là Puruṣottama, Đấng Tối Thượng.

Word by Word

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) — ‘having worshipped well’

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध — ‘whose’

• पादाब्जम्: lotus-feet (lit. foot-lotus)
• पादाब्जम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद + अब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object of संपूज्य)

• देहिनः: embodied beings
• देहिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्ता — ‘embodied beings’

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक अव्यय (even/also)

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन

• अमृतत्वम्: immortality
• अमृतत्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमृतत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object of भजन्ति)

• भजन्ति: attain/partake
• भजन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• आशु: quickly
• आशु: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object of विदुः)

• विदुः: they know/recognize
• विदुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• पुरुषोत्तमम्: the Supreme Person
• पुरुषोत्तमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेष्य (appositive) to तम्

Speaker

Sanatkumara (addressing Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Puruṣottama (Vishnu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It declares that sincere worship of the Lord’s lotus-feet is a direct means to amṛtatva (deathlessness), identifying Vishnu as Puruṣottama—the highest refuge beyond embodied limitation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is presented as pāda-sevā (reverent worship of the Lord’s feet), powerful enough that even those still living in a body can quickly reach the immortal state through wholehearted devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse emphasizes ritual devotion (upacāra-pūjā) rather than a specific Vedāṅga; practically, it points to correct pūjā-vidhi—disciplined worship as a daily sādhanā supporting mokṣa-dharma.